بررسی نقش پلیس در پیشگیری اجتماعی از جرم (مطالعه موردی منطقه 2 و 12 شهر تهران)

Abstract

پیشگیری اجتماعی مجموعه اقداماتی است که هدف آن خنثی کردن عواملی که در تکوین جرم تأثیر گذار هستند و این به معنای مداخله در محیط‌های اجتماعی عمومی مشترک مانند محیط‌های آموزشی؛ اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و... و در محیط‌های اجتماعی شخصی مانند خانواده، محله و... می‌باشد. با توجه به اهمیت موضوع پیشگیری و کارکردهای متعدد و مهم پلیس در پیشگیری از جرم ؛ پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقش پلیس در پیشگیری اجتماعی از جرم و برای پاسخ به این سوالات که «کارکرد‌های اصلی پلیس در پیشگیری اجتماعی و تعیین میزان تأثیر این کارکرد‌ها در پیشگیری از جرم چیست؟» به بررسی موضوع پرداخته است. روش پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و ابزار گرداوری اطلاعات کتابخانه ای و پرسشنامه ای بوده که در این راستا ابتدا با مرور ادبیات تحقیق؛ کارکردهای اصلی پیشگیرانه پلیس حسب دیدگاه برخی از صاحب نظران مطرح مطالعه ؛ و در ادامه مهمترین الگوهای منطبق با وظایف قانونی پلیس ایران طبق مدل کاپوبیانکو و مدل شاو شناسایی و در یک اقدام پیمایشی با بهره گیری از یک پرسشنامه 22 سوالی و با طیف لیکرت مورد سنجش واقع و با نرم افزار spss تجزیه و تحلیل و در ادامه با استفاده از آزمون فریدمن رتبه بندی شده و برای تعیین پایایی آن از فرمول آلفای کرونباخ محاسبه و میزان تأثیرکارکرد‌های پیشگیرانه مذکور حسب امتیازهای کسب شده احصا گردیده است. جامعه‌ نمونه تعداد 200 نفر از کارکنان سازمان‌های متولی با مدرک تحصیلی بالاتر از لیسانس که در دو طیف (طیف اول کارشناسان نیروی انتظامی به تعداد 100 نفر و طیف دوم کارشناسان سایر سازمان به تعداد 100 نفر) در دو منطقه 2 و 12 به دلیل تفاوتهای اجتماعی و طبقاتی از کل جامعه آماری به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی و به‌طور جداگانه انتخاب شده است. با توجه به شناسایی کارکردهای مهم پلیس در پیشگیری از جرم بر اساس نظریه‌های مختلف به‌خصوص طبق مدل‌های مذکور (حضور ماموران پلیس به عنوان تعلیم‌دهنده در مراکز آموزشی طبق مدل مارگارت شاو (Shaw,2001) - ارائه اطلاعات به جامعه - حمایت از بزه دیدگان - ایفای نقش به عنوان مربی و الگو - شرکت در مشارکت‌های محلی پیشگیری از جرم طبق مدل کاپوبیانکو (Capobianco, 2007) و با نگرش به نتایج حاصل از نتایج داده‌ها و یافته‌های پژوهش اگر چه هر یک از کارکردهای مذکور در پیشگیری از جرم موثر بوده، ولی کارکرد پیشگیری اجتماعی پلیس (حضور ماموران پلیس به عنوان تعلیم‌دهنده در مراکز آموزشی) بیشترین اولویت را در پیشگیری اجتماعی از جرم به خود اختصاص داده و در این خصوص پیشنهادهایی ارایه شده است.