جرایم علیه محیط زیست در حقوق کیفری ایران و آلمان

Abstract

زمینه و هدف: در هزاره سوم جرائم زیست محیطی به معضلی بزرگ برای جامعه جهانی تبدیل شده‌اند. به همین جهت اسناد بین-المللی بسیاری برای حفاظت از محیط زیست مورد تصویب قرار گرفته‌اند. با این حال چون حقوق بین‌الملل محیط زیست جزء حقوق نرم محسوب می‌شود و ضمانت اجرای کافی را برای مبارزه با جرائم زیست محیطی برخوردار نیست، بنابراین یکی از ابزارهایی که می-تواند چنین رسالتی را انجام دهد، توسل به حقوق کیفری داخلی کشورها است. قوانین جزایی کشورهای ایران و آلمان نمونه‌هایی از حقوق داخلی هستند که در آن‌ها حمایت کیفری از محیط زیست به عمل آمده است. هدف این مقاله آن است که با تطبیق میان این دو نظام، وجوه افتراق و اشتراک آن‌ها نمایان شود تا گامی در راستای جهانی شدن حقوق کیفری محیط زیست برداشته شود. روش تحقیق: روش تحقیق حاضر بر اساس روش تحلیلی ـ توصیفی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای نگاشته شده است. یافته‌ها: حقوق کیفری ایران در زمینه حمایت کیفری از محیط زیست از انسجام کافی برخوردار نیست و این امر را در قوانین پراکنده-ای تحقق بخشیده است اما حقوق کیفری آلمان برخلاف ایران، فصل جداگانه‌ای از قانون مجازات خود را به جرائم علیه محیط زیست اختصاص داده است. با این وجود در قوانین کیفری ایران و آلمان مقررات مشابهی در زمینه حمایت از محیط زیست وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها جرم‌انگاری پسماندها، به خطر انداختن مناطق حفاظت شده که در آن جرائمی همچون جرائم علیه گیاهان، درختان و جانوران مطرح می‌شوند و آلودگی‌های زیست محیطی از قبیل آلودگی‌ هوا، آب، خاک و صوت می‌باشند. نتیجه‌گیری: هر چند در حقوق کیفری ایران و آلمان تشابهاتی در زمینه حمایت کیفری از محیط زیست وجود دارد اما اختلافاتی نیز در عرصه مسئولیت کیفری و نوع پاسخ‌گویی به جرائم زیست محیطی وجود دارد که باید با رفع آن‌ها گامی در عرصه جهانی شدن حقوق کیفری محیط زیست برداشته شود. در واقع نظام حقوقی ایران و آلمان می‌توانند با در نظر گرفتن اشتراکات و رفع اختلافات ظرفیت همگرایی مبارزه علیه جرائم زیست محیطی را ایجاد نمایند.