پلیس جامعه محور؛ نقش مشارکت مردم در پیشگیری از وقوع جرم

Abstract

رکن اصلی رویکرد پلیس جامعه محور مبتنی بر مشارکت مردم، نهادهای رسمی و مردم نهادِ جامعه است. بر اساس ادبیات مکتوب این رویکرد درباره مفهوم آن و مشارکت جامعه در امور پلیسی اتفاق نظر قابل ملاحظه ای مشاهده نمی شود، اما برخی تحلیلگران و صاحب نظران علوم انتظامی و اجتماعی بر این عقیده اند که مطالعه این رویکرد و الزامات آن برای جامعه و پلیس دارای خاستگاه و اهمیت ویژه ای است. این مقاله با استفاده از روش اسنادی در پاسخ به دو سوال اساسی نگاشته شده است: 1. چالش های رویکرد پلیس جامعه محور در مشارکت مردم در حوزه پیشگیری از وقوع جرم کدام است؟ 2. سازوکارها و الزامات مشارکت مردم در پیشگیری از جرم چیست؟ جابه جایی جرم و مشکلات در جامعه، مواجه بودن معضل و مشکلات مواد مخدر، اراذل و اوباش در خیابان، تغییر کیفیت رابطه پلیس و مردم، شکاف درک مفهوم امنیت از نگاه شهروندان، پلیس، صاحب نظران، محاکم قضایی و دولت از جمله چالش هایی است که روند رویکرد پلیس جامعه محور و به-تبع آن مشارکت مردم در پیشگیری از وقوع جرم را تحت تاثیر قرار داده است. همچنین اقتضایی بودن تصویر ذهنی و عینی مردم از کارکردهای پلیس، نبود مدیریت شهری واحد در جوامع، نابرابری انتظارات مردم از پلیس، نبود تعریف جامع و تبیین پارادایم و مفهوم رویکرد پلیس جامعه محور در جوامع، نبود انسجام و نگرش هماهنگ در مقوله امنیت عمومی و اجتماعی از دیگر چالش های پیش روی پلیس هستند. در نهایت باید بیان کرد پیشگیری از جرم دغدغه فرعی دستگاه های مسئول است، درحالی که از پلیس انتظار تام و تمام دارند. از طرف دیگر سازوکارها و الزامات مشارکت مردم در تعامل با پلیس در پیشگیری از وقوع جرم عبارت است از: کیفیت کارکردهای پلیس در سطوح مختلف به خصوص نیروهای خط مقدم، یعنی کلانتری ها و گشتی ها که در سرمایه اجتماعی پلیس یعنی اعتماد عمومی تبلور پیدا می کند. بنابراین اگر اعتماد مردم به پلیس افزایش و توسعه یابد، اقبال و مشارکت هدفمند مردم در امور انتظامی جامعه نیز رنگ دیگری به خود خواهد گرفت. اقداماتی مانند گفتگو و همکاری با شهروندان، دادن اجازه به جامعه برای شناسایی مشکلات و یافتن راه حل ها، شرکت دادن جامعه در کمک به تعیین و تعریف رسالت، دیدگاه، ارزش ها و اولویت ها، توانمندسازی مردم با آموزش های لازم به منظور همیاری در پیشگیری از جرم، تسهیم و توزیع مسئولیت های امور پلیسی در جامعه و مراکز دولتی و بخش خصوصی، گام های مهمی برای پیشبرد اهداف پلیس جامعه محورهستند. اصلاح روابط و نوع رفتار پلیس در جامعه می تواند زمینه های مناسبی برای تحقق راهبردهای پلیس جامعه محور باشد.