ردپای مبارزان دوره رضاخانی در شناسنامه اطلاعاتی شهربانی کرمانشاه

Abstract

به تازگی سندی ارزشمند از شهربانی کرمانشاه در دوران رضاخان و مربوط به سال‌های 1310 تا 1315 خورشیدی یافت شده که شناسنامۀ اطلاعاتی افراد تحت تعقیب آن دوران است. در میان افراد مختلف مطرح شده در این سند، نام و تصویر تعدادی از مبارزان مخالف استبداد رضاخانی دیده می‌شود که بیشتر آن‌ها با دستور وی و توسط عوامل زندان قصر کشته ‌شده‌اند. این مقاله با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و مراجعه به منابع کتابخانه‌ای درصدد معرفی، مبارزات و سرانجام تلخ تعدادی از این افراد است که علاوه بر معرفی صوری و محتوایی این سند در صدد معرفی سابقه مبارزاتی تعدادی از این مبارزان است. نتایج تحقیق حاکی از نقش مبارزاتی افراد انقلابی آن دوران در زمینه‌های مختلف است: عده‌ای از این مبارزان همچون شیخ محمدتقی بهلول در لباس روحانیت بوده و از حریم ارزش‌های اسلامی مانند حجاب دفاع می‌کرده‌اند. عده‌ای از جمله بزرگان برخاسته از دامن عشایر بودند که سابقه‌ای دیرینه در مبارزه با حکومت‌های دست‌نشانده‌ای همچون رضاخان داشتند. کسانی مانند ناصرخان قشقایی و یوسف خان امیر مجاهد. عده‌ای از آن‌ها از صاحبان قلم و اندیشه بودند مانند فرخی یزدی و یحیی دولت‌آبادی. از میان آن‌ها فردی چون شیخ خزعل کعبی به منافع شخصی خود بیش از هر چیز دیگری می‌اندیشید و در مبارزه با رضاخان ثبات فکری نداشت.