رویکرد ملی‌گرایی ساسانیان و تمایلات واگرایانه ارمنستان (سال‌های 224-302 پ.م.)

Abstract

ساسانیان از همان آغاز کار، طبق استراتژی ملی‌گرایی و همچنین اندیشه «احیای مرزهای پیشین» درصدد سلطه بر سرزمین‌های پیشین تحت سلطه شاهنشاهی هخامنشی از جمله ارمنستان برآمدند. و این سرزمین که تا آن زمان تحت سلطه رومیان بود؛ به کانون اصلی جنگ‌های ایران و روم در این عصر تبدیل گشت. می‌توان گفت بررسی روابط دو قدرت بزرگ باستانی مزبور بدون توجه به ارمنستان تا حدودی غیرممکن می‌نماید. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا اساساً رویکرد ملی‌گرایی ساسانیان، تأثیری بر عدم فزونی و یا افزایش گرایش‌های واگرایانه موجود در ارمنستان داشته است یا نه. این پژوهش با اتکا به روش تحقیق تاریخی و با استناد به منابع دست اول و پژوهشی، درصدد بررسی تأثیر تمایلات ملی‌گرایی بر روی تمایلات واگرایانه موجود در ارمنستان با هدف به تصویر کشیدن پیامدهای رویکرد آرمان‌گرایانه سیاست داخلی و خارجی ساسانیان در یکی از ایالات ساسانی است. نتایج این پژوهش نشان خواهد داد هرچند پادشاهان نخست ساسانی توانستند ایالت ارمنستان را با رویکردهای سرسختانه ملی‌گرایانه خود در قرن سوم میلادی تحت استیلای خود نگه‌داشته و حتی به‌صورت ولیعهدنشین درآورند؛ اما در اواخر این قرن رومی‌ها با استفاده از ضعف شاهان ایران، ابتدا بر بخش‌هایی از این سرزمین و سپس بر کل این دیار سیطره پیدا کردند.