بررسی نقش شهربانی در فراهم نمودن تعامل آمریکا و انگلیس در ایران دوره پهلوی دوم (1320-1357)

Abstract

پلیس از نهادهای ضروری هر کشور و ملتی هستند و هدف از تشکیل آن برقراری نظم و امنیت در داخل کشور و پیشگیری از نفوذ بیگانگان در کشور است، اما در دوره محمدرضاشاه، شهربانی در راستای فراهم نمودن نفوذ انگلستان و آمریکا در ایران نقش ایفا کرد. شهربانی به‌عنوان یک سازمان ویژه در دوره پهلوی دوم مورد توجه قرار گرفت و تشکیلات آگاهی و اطلاعاتی آن همگام با آمریکا و انگلیس در سرکوب مخالفان سیاسی رژیم مشارکتی فعال نمود. شهربانی را باید از تشکیلات پلیسی ــ اطلاعاتی و امنیتی مهم برشمرد که فعالیت‌های آن با سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا و انگلستان در دوران پهلوی دوم در یک جهت بود. هدف این پژوهش بررسی و تبیین نقش شهربانی در تعامل‌های امنیتی آمریکا و انگلیس در ایران در دوره پهلوی دوم است. پرسش اصلی این پژوهش این است که شهربانی چه نقشی در زمینه‌سازی تعامل و همکاری آمریکا و انگلستان در دوره پهلوی دوم داشته است؟ روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و ابزار تحقیق، بهره‌گیری از اسناد تاریخی و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شهربانی در راستای حفاظت از منافع آمریکا و انگلستان، فراهم نمودن زمینه تعاملات بین آمریکا و انگلستان و حذف مخالفان در داخل کشور اقدام نمود که مهم‌ترین نتیجه آن کودتا علیه دکتر مصدق در 28 مرداد 1332 شد. شهربانی به‌صورت مستقیم در اوضاع آشفته کشور با فراهم نمودن زمینه کودتا با آمریکا و انگلیس علیه دکتر مصدق همکاری نموده و در ‌‌نهایت زمینه اجرای کودتای ۲۸ مرداد را فراهم نمود.