حصارهای دفاعی و تأمین امنیت شهر تابران توس در دوره‌ی اسلامی

Abstract

توس یکی از مهم‌ترین شهرهای خراسان تا اواخر قرن هشتم هجری به حساب آمده و چهار شهر را شامل می‌شده که بزرگ‌ترین آن‌ها تابران بوده، و اکنون دیگر شکوه دیرین خود را از دست داده است. کاوش‌های باستان‌شناسی بقایایی از حصارهای دفاعی جهت تأمین امنیت آن کهن‌شهر را کشف نموده است. با ورود اسلام به سرزمین ایران و تأکید بر اهمیت تأمین امنیت، مردم ایران که در زمینه‌ی امنیت یکی از محافظه‌کارترین ملت‌ها در طول تاریخ بوده‌اند، بیش از پیش با روش‌های گوناگونی در جهت تأمین امنیت اقدام نموده‌اند. از این‌رو هدف از پژوهش حاضر یافتن روش‌های تأمین امنیت تابران توس با احداث حصارهای دفاعی مانند دروازه‌های شهر و...، با تکیه بر متون تاریخی و گزارش‌های حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی می‌باشد.جهت نیل به هدف پژوهش از روش تاریخی و رویکرد کیفی همراه با توصیف و تحلیل منابع اسنادی بهره‌گیری شده است. نتایج حاصل از مطالعه‌ی توصیفی اسناد و منابع کتابخانه‌ای و تحلیل آن‌ها حاکی از آن است که حضور نگهبانان در دروازه‌ها، بسته بودن دروازه‌ها در شب هنگام، احداث اتاق‌هایی جهت استراحت مسافران شب در خارج از دروازه، نحوه‌ی ساختار پی‌ها، قطر عریض دیواره‌ها، ارتفاع دیواره‌ها، شیب‌دار بودن دیواره‌ها و استفاده از مصالح با کیفیت و مرغوب و نیز سیاست‌های حکومتی، در تأمین امنیت شهر تابران توس مؤثر بوده‌اند. حصارهای دفاعی شهرها یکی از عوامل تأثیرگذار در تأمین امنیت جان و اموال مردم در مقابل یورش مهاجمان بوده است، از این‌رو بررسی نقش حصارهای دفاعی تابران توس مانند دروازه‌ها و... در تأمین امنیت آن شهر شایسته‌ی توجه خواهد بود.