واکاوی ‌نتایج ‌و ‌پیامدهای ‌امنیتی ‌تقابل ‌عثمانی ‌و ‌ارامنه ‌(1915 ‌م.) ‌بر ‌مرزهای ‌جمهوری ‌اسلامی ‌ایران ‌با ‌ارمنستان ‌و ‌ترکیه

Abstract

پیامدهای امنیتی حادثه بزرگ کشتار ارامنه که محققین از آن به‌عنوان نسل‌کشی یاد می‌کنند؛ دارای نتایج امنیتی تأثیرگذاری است. این موضوع برای ما ایرانیان ازآن‌جهت که ایران در همسایگی دولت‌های ارمنستان و ترکیه می‌باشد و از طرفی با هر دو کشور روابط حسنه و تاریخی دارد، دارای اهمیت زیادی است. لذا پی بردن به علل و ریشه‌های این رویداد با توجه به درخواست‌های طرفین برای رمزگشایی از این مسئله می‌تواند ابهامات را برطرف نماید. این در حالی است که به دلیل منافع سیاسی دولت‌ها، همچنان از حوادث دردناک و پر ابهام تاریخی است. سؤال اصلی این پژوهش این است که نتایج و پیامدهای امنیتی تقابل ارامنه و عثمانی‌ها در سال 1915 م بر مرزهای جمهوری اسلامی ایران با ارمنستان و ترکیه چیست؟ در این حادثه نسل‌کشی سه گروه مخالف، موافق و بی‌طرف جهت‌گیری داشتند. بسیاری از موافقان نسل‌کشی این مسئله تاریخی را با هولوکاست علیه یهودیان هم‌درجه می‌دانند. با توجه به عدم جبران خسارت عاطفی و مادی دولت عثمانی و ترکیه امروزی و عدم قبول رخداد نسل‌کشی در این حادثه، این اتفاق تأثیر منفی بر روابط ارمنستان و ترکیه گذاشته است و ادامه تنش و خصومت در روابط این دو کشور می‌تواند عامل بروز ناامنی در مرزهای ایران، ارمنستان و ترکیه شود. در این نوشتار محققین به بررسی اهداف حکومت عثمانی در این حادثه و تشریح اهداف ملی‌گرایی، جغرافیایی، نظامی و مذهبی پرداخته تا به‌صورت مستند و علمی حکومت عثمانی را عامل اصلی مهاجرت اجباری و کشتار میلیون‌ها ارمنی معرفی نماید.