بررسی رویکرد سیاسی-نظامی انگلستان در خوزستان و مواضع دولت ایران در قبال آن در عصر قاجاریه

Abstract

انگلستان بعد از رنسانس و انقلاب صنعتی، به علت نیاز به مواد اولیه ارزان و بازار فروش برای کالاهای تولید شده اقدام به نفوذ اقتصادی-سیاسی در برخی از کشورها کرده و آن‌ها را به مناطق نفوذ خود تبدیل کرد. همچنین با نفوذ سیاسی – اقتصادی در همسایگانش، تلاش می‌کرد از هند به‌عنوان مهم‌ترین مستعمره‌اش حفاظت کند. همسایگی ایران با هندوستان باعث شد انگلیس با ایران رابطه برقرار کند. اهمیت استراتژیکی ایران، مسئله ارتباطی و نفت باعث شد انگلستان در خوزستان دخالت کند و همین مسئله موجب مقاومت قوای نظامی و انتظامی ایران علیه انگلستان به‌منظور حفظ تمامیت ارضی و دفع بیگانه شود؛ این پژوهش در نظر دارد سیاست‌های انگلستان در خوزستان و برخورد قوای ایران با آنان را موردبررسی و تحلیل قرار دهد. نتایج تحقیق که با روش توصیفی – تحلیلی انجام‌گرفته، بیانگر آن است که انگلیسی‌ها برای حفظ مرزهای هندوستان، با انعقاد قراردهایی غیرعادلانه، تسلط بر رودخانه کارون و دست‌یابی به نفت خوزستان، با نفوذ سیاسی و اقتصادی و تهدید و دخالت‌ نظامی، قصد داشت این منطقه نفت‌خیز و حاصل‏خیز را از ایران جدا کند تا حاشیه‌ای امن برای مستعمرات خود در حوزه خلیج‌فارس و هندوستان ایجاد کند. در مقابل نیروهای نظامی - انتظامی و مردمی ایران تا حد توان به مقابله با قوای انگلستان پرداختند.