ورود مدرنیته به ایران: مأموریت‌های نظامی اروپایی‌ها در ایران عهد قاجار

Abstract

پیشرفت‌های عظیم نظامی اروپاییان هم‌زمان با ایران عهد قاجار پادشاهان قاجار را همانند دیگر سلاطین منطقه به مفهوم جدیدی به نام مدرن‌سازی دولت متوجه ساخت. مسئله رویارویی قدرت‌های منطقه با یکدیگر و با قدرت‌های اروپایی، پادشاهان را بر آن داشت تا ابتدا این اصلاحات را از نیروهای نظامی و ارتش خود آغاز کنند. عملیاتی کردن این کار نیاز به متخصص داشت و پادشاهان ناچار بودند برای این کار به استخدام افسران اروپایی به‌صورت فردی و یا در قالب گروهی بپردازند؛ اما تناقضی که دراین‌بین وجود داشت این بود که هدف استعمارگران اروپایی از ارسال گروه‌های نظامی افزایش سلطه و پیشبرد منافع استراتژیک و سیاسی خود و هم‏چنین رقابت‌های استعماری بود. چیزی که لزوماً باهدف کشورهای میزبان در طراحییک ارتش منسجم، مدرن و قوی هم‌راستا نبود. این نوشتار سیر تاریخی ورود افسران نظامی را به تصویر می‌کشد. افسرانی که به‌صورت فردییا در غالب گروه‌های رسمی نظامی از امپراتوری‌های مختلف اروپایی نظیر انگلستان، فرانسه، استرالیا، ایتالیا، روسیه و سوئد برای مدرن‌سازی ارتش نظامی ایران دوره‌ قاجار وارد ایران شده‌اند. این نوشتار همچنین به تأثیرات مهمی که این افراد و گروه‌ها و هم‌چنین دولت‌هایشان از طریق آن‏ها در ایران برجا گذاشته‌اند می‌پردازد.