چگونگی برقراری امنیت شهرها در عصر صفویه

Abstract

یکی از مقولههای مهم در جوامع شهری و نظامهای سیاسی برقراری امنیت همهجانبه برای آرامش و آسودگی ساکنان آن است. این دغدغه از دیرباز در دولتهای اسلامی نیز وجود داشته و برای تحقق آن، دیوانها، تشکیلات و سازمانهایی را پدید آورده و مقامات و مأمورانی را عهدهدار انجام این امر نمودهاند. هرچند کاستیهای زیادی در این راه وجود داشت و تأمین امنیت سلطان و کارگزاران او در اولویت بود اما آنان برای تداوم قدرت سیاسی خود ناچار بودند که برای تأمین امنیت قلمرو حکومتی خود نیز چاره‌اندیشی کنند. در عصر صفویه)906- 1135 ه.ق (نیز تمهیداتی در این باره اندیشیده شده بود که امنیت را در سراسر کشور برقرار سازند. در این مقاله با تبیین چگونگی برقراری نظم و امنیت (درون و برون شهری) در عصر صفویه، وظایف و مسئولیتهای مقامات مربوطه و نحوه انجام اقدامات تأمینی آن‌ها بررسی میشود. یافته این پژوهش نشان میدهد که مجموعهای از مقامات قضایی، دیوانی، نظامی و امنیتی در این امر دخیل بودند و اگرچه کانون آن، حول منصب داروغگی شهرها قرار داشت، اما برقراری آن به بخشهای گوناگونی از مقامات و نهادها مربوط میشد که در راستای فعالیت تشکیلاتی و سازمانی خود، هرکدام به انجام وظایف محوله میپرداختند.