تعیین قطعات حادثه خیز آزاد‌راه زنجان - ابهر در شرایط اقلیمی مختلف

Abstract

تصادفات جاده‌ای یکی از اصلی‌ترین عوامل مرگ‌ومیر و صدمات شدید جانی و مالی محسوب می‌شود که عوامل متعددی در وقوع آن نقش دارند. یکی از این عوامل مهمی که در ایمنی عبور و مرور مؤثر است، متغیرهای محیطی و نامناسب بودن شرایط جوی و اقلیمی است. از میان عواملی که در بروز سوانح جاده‌ای نقش دارند، سهم پدیده‌های اقلیمی چون یخبندان، بارش، هوای صاف (آفتابی) و ... کم نیست. در این مقاله برای اولین بار تأثیر آب و هوا بر تصادفات جاده‌ای در آزاد‌راه زنجان - ابهر (که قسمتی از آزاد‌راه مهم تهران - تبریز) و یکی از محورهای مواصلاتی مهم و پرتردد ایران بوده و نقش زیادی در ارتباط مرکز به شمال‌غرب کشور، هم‌چنین اتصال اروپا به آسیای میانه دارد، مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور از دادهای تصادفات روزانه در سال‌های 1388- 1387 و هم‌چنین وضعیت‌های جوی (ابری، آفتابی، بارانی و برفی) موجود در فرم‌های کام 113 و 114 مورد بررسی قرار گرفته و براساس فراوانی تصادفات در هر قطعه و در هر یک از شرایط اقلیمی، نقشه پهنه‌بندی میزان خطر تصادفات با استفاده از ARCGIS ترسیم شده است. طول آزادراه زنجان - ابهر، 104 کیلومتر است. نتایج حاصل از پهنه‌بندی و ضریب اهمیت نشان می‌دهد که 82 درصد تصادفات در شرایط آفتابی، 1/13 درصد در شرایط ابری، 8/2 درصد در شرایط برفی و 98/1 درصد در شرایط بارانی به‌وقوع پیوسته است. هم‌چنین کیلومترهای 60 تا 80 و صفر تا 20 دارای بیشترین میزان خطر وقوع تصادفات در اغلب شرایط جوی بوده است. از نظر ساعتی اغلب تصادفات در ساعات 17 تا 19 (مقارن غروب آفتاب و زاویه مایل تابش آن) اتفاق افتاده‌اند و بیشتر تصادفات در این ساعات به‌ترتیب از نوع خسارتی، جرحی و فوتی بوده است.