نظارت بر کارکردهای پلیس در جهت تأمین حقوق شهروندی با تأکید بر اسناد بین‌المللی

Abstract

امروز پلیس در پرتو نگرش هنجاری شهروند‌مدارانه در فرایند تأمین امنیت جدید، به‌ناچار به مقوله‌های خدمات عمومی و حمایتگر و پیشگیری نیز رهنمون شده است؛ امری که هم اقتضائات خاص خود را دارد و هم حساسیتها و مطالبات ویژه‌‌ای را طلب می‌کند. بالطبع توسعه وظایف و کارکردهای نهادهایی که هم دارای قدرت هستند و هم با زندگی روزمره آحاد مردم سر‌و‌کار دارند در کنار کارکردهای سنتی حفظ نظم و امنیت در جامعه زمینه‌ساز تکوین و تدوین اصول بنیادی شده اند که از آنها، به‌عنوان «معیارهای بین‌المللی رفتار پلیس» نام برده می‌شود؛ معیارهایی که بستر اجرا و اعمال آنها میسر و فراهم نیست مگر اینکه در پرتو چارچوب ارجاع «مشارکت» و «نظارت» شهروندان، ساز‌و‌کارهای لازم طراحی شود. در این نوشتار با تأکید بر گفتمانهای «حقوق بشر و شهروندی» و نیز با توجه به «معیارهای بین‌المللی رفتار پلیس»، ضرورت نظارت بر عملکرد پلیس به‌منظور دستیابی به «اهداف‌غایی» ملحوظ در مأموریتهای پلیس و اطمینان از عدم سوء‌استفاده از قدرت و نیز «مسئولیت‌پذیری» و تضمین رفتارهای قانونی و اخلاقی، به‌ویژه در وضعیتهایی که مستلزم بهره‌برداری از زور و اسلحه است، مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد.