بررسی نقش عوامل ژئوپلیتیکی ج.ا.ایران بر راهبرد دفاعی آن

Abstract

عوامل ژئوپلیتیکی شامل کلیه عواملی است که در چارچوب جغرافیا، سیاست و قدرت بر راهبرد دفاعی ج.ا.ایران اثرگذار باشند، این عوامل شبیه ابعاد قدرت ملی بوده و در انتخاب نوع راهبرد دفاعی نقش مهمی دارند. بنابراین عوامل ژئوپلیتیکی دیکته کرده و سپس راهبرد دفاعی بر مبنای آن تدوین می‌گردد. در این مقاله عوامل ژئوپلیتیکی دارای 8 بُعد می­ باشد: طبیعی، انسانی، اقتصادی، سیاسی داخلی و سیاسی خارجی، نظامی، فرهنگی و علم و فناوری. این پژوهش به روش زمینه ­ای- موردی با رویکرد کمی انجام گردیده و از نوع توسعه­ ای­- کاربردی می‌باشد، روش گردآوری اطلاعات، میدانی و کتابخانه­ ای بوده و جامعه آماری 85 نفر، که با استفاده از روش ­های تحلیل خبرگی، تحلیل‌ شده است. هدف تحقیق دستیابی به نقش عوامل ژئوپلیتیکی بر راهبرد دفاعی ج.ا.ایران می‌باشد. نتایج تحقیق حکایت از 51 مؤلفه ژئوپلیتیکی است، (8 مؤلفه طبیعی، 5 مؤلفه انسانی، 7 مؤلفه اقتصادی، 5 مؤلفه سیاست داخلی،4 مؤلفه سیاست خارجی،12 مؤلفه نظامی، 5 مؤلفه فرهنگی و 5 مؤلفه علمی- فناوری) تعداد 12 مؤلفه آن هم‌زمان دارای دو نقش هستند، یعنی درمجموع عوامل ژئوپلیتیکی ج.ا.ایران داری 51 مؤلفه و 63 نقش می‌باشند. درمجموع این 63 نقش شامل: 34 قوت،10 ضعف، 13 فرصت و 6 تهدید می­‌باشند. پس از محاسبه، تعیین موقعیت راهبردی مشخص گردید که ج.ا.ایران در حوزه عوامل ژئوپلیتیکی در موقعیت تهاجمی خفیف قرار دارد.