ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی قارچ‌های اندوفیت جداشده از برخی گونه‌های دارویی بومی استان گلستان

Abstract

گیاهان دارویی منبع بسیار غنی از ترکیبات آنتی­اکسیدانی هستند، قارچ‌های اندوفیت گیاهان دارویی درنتیجه همزیستی طولانی‌مدت با این گیاهان می‌توانند برخی خصوصیات زیستی گیاه میزبان خود و توانایی تولید متابولیت‌‌‌‌‌‌‌های ثانویه گیاهی را به دست آورده‌اند. ازاین‌رو در این پژوهش خاصیت آنتی‌اکسیدانی قارچ‌های اندوفیت همزیست با هفت گیاه دارویی از تیره Asteraceae شامل <em>Matricaria chamomilla, Anthemis triumfetii, Anthemis parthenium, Anthemis altissima var. altissima, Achillea millefolium, Achillea filipendulina, Cichorium intybus</em> موردبررسی قرار گرفت. نمونه‌برداری از گیاهان سالم و عاری از هرگونه علائم بیماری از بیشتر مناطق رویشگاه این گیاهان از ارتفاعات استان گلستان در بهار 1395انجام شد. پس از جداسازی قارچ‌ها و بررسی‌های ریخت‌شناسی و شناسایی مولکولی به روش چندژنی خاصیت آنتی‌اکسیدانی 37 گونه قارچ اندوفیت به روش تخریب رادیکال­های آزاد DPPH موردبررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده اختلاف معنی­دار در سطح 99 درصد بین خواص آنتی‌اکسیدانی قارچ‌های اندوفیت مشاهده گردید و دامنه فعالیت آنتی‌اکسیدانی بین 11/32 تا 83/98 درصد متغیر بود. کمترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی مربوط به قارچ <em>Stemphylium amaranthi</em>که از بافت برگ گونه<em>Anthemis triumfetii</em>جدا شده بود و بیشترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی مربوط به قارچ <em>Trametes versicolor</em> جدا شده از بافت ساقه گونه بومادران زرد (<em>Achillea filipendulina</em>) بود. همچنین از نظر فعالیت انتی اکسیدانی گونه قارچ گوش ماهی <em>Schizophyllum commune</em>با میزان 8/98درصددر یک گروه با قارچ<em>T. versicolor</em> از بازیدیومیست­هاقرار گرفت. گونه‌هایی از جنس <em>Cladioporium</em> sp. شامل <em>Cladosporium cladosporioides</em> و <em>Cladosporium ramotenellum</em> میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی بالایی را حدود 97 درصد از خود نشان دادند. با توجه به زمان تولید کوتاه مدت و نرخ رشد بالای قارچ­ها و عدم نیاز به تخریب اکوسیستم نسبت به حفظ ذخایر گیاهان دارویی می­تواند اندوفیتها را به انتخاب خوبی برای تولید مواد آنتی‌اکسیدانی تبدیل کند.