بررسی اثر تیمارهای نیتروژن و زمان وجین بر پویایی جوامع علف هرز و عملکرد کلزا (Brassica napus L.)

Abstract

به‌منظور بررسی تغییرات جوامع علف هرز کلزا تحت‌تأثیر مقدار نیتروژن و زمان وجین آزمایشی در سال زراعی 86-1385 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. این آزمایش در قالب طرح کرت‌های خرد شده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. مقدار نیتروژن به‌عنوان فاکتور اصلی در 3 سطح شامل 77، 110 و 143 کیلوگرم در هکتار و فاکتور فرعی دربرگیرنده زمان وجین در 5 سطح در مراحل 5، 8 و 11 برگی کلزا، عدم وجین و وجین کامل علف‌های هرز منظور گردید. مطالعه جوامع علف هرز در دو مرحله، یکی در هر یک از زمان‌های وجین و مرحله دوم قبل از برداشت کلزا انجام گرفت. نتایج نشان داد که مقدار نیتروژن و زمان وجین اثر معنی‌داری بر وزن خشک و تراکم علف‌های هرز داشت. بیشترین وزن خشک علف‌های هرز با میانگین 482 گرم در مترمربع در تیمار نیتروژن به میزان 143 کیلوگرم در هکتار و شرایط بدون وجین به‌دست آمد. در حالی‌که بیشترین تراکم علف‌های هرز با میانگین292 بوته در مترمربع، در تیمار نیتروژن به میزان 77 کیلوگرم در هکتار و وجین در مرحله 8 برگی به‌دست آمد. در اکثر موارد نوع گونه غالب علف هرز، فراوانی و همچنین مرحله فنولوژیکی آن تحت‌تأثیر تیمارهای آزمایش قرار داشت، اما تأثیر این تیمارها بر صفات مورد بررسی در زمان وجین بیش از مرحله انتهایی دوره رشد بود. بیشترین عملکرد دانه کلزا نیز با میانگین4740 کیلوگرم در هکتار در تیمار نیتروژن به میزان 143 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و وجین کامل علف‌های هرز به‌دست آمد و به‌طورکلی افزایش نیتروژن باعث افزایش عملکرد کلزا گردید.