آیا تعیین سطح زیان اقتصادی با استفاده از روش دلفی امکان‌پذیر است؟ مطالعه موردی زنجرک خرما Ommatissus lybicus

Abstract

زنجرک خرما در سال‌های اخیر به‌صورت آفت کلیدی خرما در مناطق خرماخیز مطرح شده است. در حال حاضر مبارزه شیمیایی با استفاده از حشره‌کش‌ها و بدون توجه به‌ جمعیت آفت و مسائل اقتصادی آن صورت می‌گیرد. هدف از انجام این پژوهش تعیین سطح زیان اقتصادی زنجرک خرما با روشی متفاوت از روش مرسوم است که سهل­تر و در عین حال با همان دقت باشد. برای این منظور از روش دلفی<br /> (Delphi method) یا سیستم خبرگی استفاده شد. این پژوهش در سه استان کرمان (بم)، فارس (فراشبند) و بوشهر (تنگه زرد) انجام شد. تعداد 25 پرسشنامه در هر استان بین کارشناسان و کشاورزان توزیع شد. پرسشنامه­ها پس از تکمیل جمع­آوری شد. با توجه به‌نتایج حاصل از پرسشنامه اول، پرسشنامه دوم تدوین و مجددا مراحل تکرار شد. نتایج نشان می­دهد که به‌کمک روش دلفی نتایج باارزشی مانند توصیف متغیرهای فردی )سن نخلکاران، سواد، میزان تجربه، سطح باغ و مدیریت آفات باغ از نگاه باغداران( حاصل می­شود که در برنامه­ریزی برای مدیریت آفت می­تواند مؤثر باشد. اما در مورد داده­های کمی مانند تعیین زمان مبارزه شیمیایی با به‌پرسش گذاشتن تعداد آفت، میزان خسارت و درصد خسارت نمی­تواند نتایج دقیقی به­دست آورد چرا که این داده­ها در دسترس هستند و نباید روش دلفی به‌عنوان بهانه­ای برای عدم جمع­آوری چنین داده­هایی استفاده شود، در چنین مواردی تکنیک دلفی می­تواند به‌عنوان یک شیوه تکمیلی باشد.