بررسی شاخص های مهم مرتبط با بیماری ویروسی وای سیب زمینی (Potato virus Y)در مزارع توتون استان گلستان

Abstract

ویروس وای سیب‌زمینی (Potato virus Y, PVY)، گونۀ تیپ جنس Potyvirus از تیرة Potyviridae، از جمله ویروس‌های مخرب‌ توتون در دنیا می‌باشد. به منظور بررسی وضعیت بیماری ناشی از این ویروس در مزارع توتون استان گلستان، طی فصل زراعی 1396، تعداد 15 مزرعه توتون در سه شهرستان گرگان، علی‌آباد و مینودشت انتخاب شده و در فواصل زمانی 15 روزه مورد بازدید قرار گرفت. در هر مزرعه 50 بوته انتخاب و شاخص‌های میزان وقوع بیماری (DI) و فراوانی دو شته ناقل سبز هلو (Myzus persicae, MP) و قرمز توتون (Myzus persicae ssp. nicotiana, MPN) در آنها ارزیابی گردید. به منظور ردیابی و ارزیابی غلظت نسبی ویروس (OD) از روش DAS-ELISA با استفاده از آنتی‌سرم چند همسانه‌ای اختصاصی PVY استفاده شد. درصد آلودگی PVY در بین ارقام مختلف توتون متفاوت بوده و بیشینه و کمینه درصد آلودگی به تریتب در ارقام PVH03 (6/33 %) و بارلی (2/6 %) ارزیابی شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل آماری داده‌ها، بین ارقام توتون در تمام شاخص‌های مورد ارزیابی تفاوت معنی‌دار بوده و ارقام باسما و بارلی نسبت به ارقام گرمخانه‌ای (PVH03، NC100 و K326) دارای حساسیت کمتری به PVY بودند. بیشترین جمعیت هر دو شته روی رقم K326 مشاهده گردید. برای شاخص-های DI و OD ارتباط همبستگی با دما غیرمستقیم و رطوبت نسبی و میزان بارندگی مستقیم ارزیابی شد و DI بیشترین میزان همبستگی را با تغییرات بارندگی (r= 0.98 و P= 0.004) داشت.