تأثیر تغییر اقلیم بر رواناب ناشی از ذوب برف (مطالعه موردی: حوضه آبریز شهرچای ارومیه)

Abstract

با توجه به اهمیت بارش برف در تأمین آب مناطق مختلف بویژه در نواحی کوهستانی، برآورد دقیق آب معادل­ برف و همچنین تغییرات سطح پوشش آن می­تواند در بخش­های کشاورزی، انرژی، مدیریت­ مخزن و هشدار سیل مؤثر باشد. در این مطالعه، رواناب ناشی از ذوب­ برف در حوضه­ شهرچای تحت شرایط تغییر­اقلیم، بررسی شد. برای این منظور نخست، سطح پوشش برف برای سال آبی 92-91 با استفاده از تصاویر روزانه ماهواره ترا- مودیس در محیط نرم­افزار ENVI استخراج گردید. سپس در نرم­افزار GIS مشخصات فیزیوگرافی حوضه بدست آمد. در مرحله بعد با وارد کردن داده­های پوشش برف، متغیرهای هواشناختی و پارامترهای لازم به مدلSRM ، رواناب ناشی از ذوب ­برف شبیه­سازی شد. سپس خروجی 6 مدل گردش عمومی جو تحت سه سناریوی A₂, A₁B و B₁ با مدل آماری LARS-WG ریزمقیاس شدند، سپس از طریق مقایسه خروجی مدل­ها در دوره آتی با دوره پایه بصورت ماهانه توسط شاخص­های آماری بهترین مدل و سناریو برای تولید داده­های دمای هوا و بارش در دوره آماری 2030-2011 انتخاب شد. در نتیجه برای تولید بارش از مدل HADCM3 تحت سناریوی A₁B و برای تولید دما نیز از مدل MPEH5 و تحت سناریوی A₂ استفاده شد. برای برآورد میزان تغییر رواناب ناشی از ذوب ­برف در شرایط تغییر­اقلیم میزان تغییرات داده­های دما و بارش ماهانه تحت مدل و سناریوهای منتخب در دوره آتی با دوره پایه در طول دوره شبیه­سازی به مدل SRM وارد شد. نتایج نشان داد که رواناب ناشی از ذوب ­برف در اواخر فصل بهار کاهش می­یابد. همچنین دبی ­اوج در مقایسه با دوره پایه زودتر ظاهر شده و مقدار آن نسبت به دوره پایه بیشتر پیش بینی شد.