ارزیابی آسیب‌پذیری ذاتی آبخوان دشت اردبیل با استفاده از روش‌های DRASTIC، SINTACS و SI

Abstract

افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و صنایع باعث افزایش شدید در مصرف منابع آب و به­تبع آن کاهش کمی و کیفی منابع آب زیرزمینی شده است. افت گسترده در سطح تراز منابع آب زیرزمینی شیرین و نفوذ آب­های سطحی و بارش­ها به این منابع، جریانات سطحی را با کاهش دراماتیک مواجه کرده و در اکثر مناطق ایران آب زیرزمینی مهم­ترین منبع تأمین­کننده آب کشاورزی، شرب و صنعت گردیده است. از این­رو اهمیت مدیریت، حفاظت و جلوگیری از آلودگی این منابع به ضرورت اجتناب­ناپذیری مبدل شده است. یکی از راهکارهای مناسب برای جلوگیری از آلودگی منابع آب زیرزمینی شناسایی مناطق آسیب­پذیر آبخوان است. در این پژوهش به­منظور ارزیابی آسیب­پذیری آبخوان دشت اردبیل از روش­های DRASTIC، SINTACS و SI استفاده شده است. با استفاده از این روش­ها و با توجه به ویژگی­های هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی منطقه مورد مطالعه آسیب­پذیری آبخوان در مقابل عوامل آلاینده پهنه­بندی شد و مناطق مستعد به آلودگی در هر کدام از روش­ها مشخص شد. سپس برای صحت­سنجی هر کدام از روش­ها از مقادیر نیترات اندازه­گیری شده در منطقه استفاده شد. به­منظور مقایسه بهتر و دقیق­تر این روش­ها، شاخص همبستگی (CI) بین نقشه­های آسیب­پذیری و مقادیر نیترات محاسبه گردید. نتایج نشان داد که مدل DRASTIC بالاترین شاخص همبستگی را دارد و بنابراین برای ارزیابی آسیب­پذیری روش بهتری نسبت به روش­های دیگر است. بر اساس نتایج حاصل از مدل DRASTIC، 36/44 درصد از آبخوان دشت اردبیل که بیش­تر شرق و قسمتی از جنوب دشت را شامل می­شود در محدوده آسیب­پذیری کم و بقیه قسمت­های دشت یعنی بخش­های شمالی و غربی در محدوده آسیب­پذیری متوسط قرار دارد.