تبیین رابطه بین توسعه‌یافتگی سرزمین با سازه‌های انسانی مستقر در فضای جغرافیایی با تاکید بر جغرافیای انتقادی و انسان‌گرا (مطالعه موردی: ایران)

Abstract

<strong>چکیده</strong><br /> تبیین رابطه دیالکتیک توسعه با فضای جغرافیای منشاء مباحث نظری متفاوتی در علوم جغرافیا شده است. کشور ایران جامعه متنوعی از حیث انسانی و طبیعی دارد، لذا توجه به توسعه ملی با این بافت جغرافیایی موضوعی قابل تامل است. مقاله حاضر سعی در تبیین رابطه بین توسعه­یافتگی سرزمینی با سازه­های انسانی مستقر در فضای جغرافیایی ایران دارد. منظور از سازه­های انسانی، اقوام حاضر در ایران است. بحث نظری در قالب «رویکردی انتقادی به مقوله توسعه» - با تاکید بر جغرافیای انتقادی و انسان­گرا – همراه با توجه به «نظریه نوسازی» است. وضعیت توسعه یافتگی اقوام در ایران در هر سه بعد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی سوال پژوهش حاضر است. تحقیق به لحاظ هدف، بنیادی و به لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است و ابزار گردآوری اطلاعات با استفاده از روش کتابخانه­ایی است؛ استفاده از منابع کتابخانه­ایی، مقالات، اطلاعات و داده­های ثانویه مورد توجه قرار گرفته است. یافته­های تحقیق بیانگر آن است که مشارکت اقوام در قالب استان­های پیرامونِ جغرافیایی در انتخابات ریاست جمهوری در مقایسه با استان­های مرکزی از میزان کمتری برخوردار است؛ لکن این وضعیت در هر دوره رو به بهبودی می­رود. حضور اقوام در مدیریت سیاسی کشور، در سطح هیات دولت، بیانگر آن است که به غیر از آذربایجانی­ها، بقیه اقوام حضور کم­رنگی در مدیریت سیاسی کشور در سطح ملی دارند. وضعیت نهادهای مدنی در سطح محلی و منطقه­ایی از وضعیت خوبی برخوردار نیست و باید تشکل­ها و نهادهای مدنی در مقام مولفه­ایی از توسعه سیاسی مورد توجه بیشتری قرار گیرند. در زمینه توزیع امکانات رفاهی و مادی در سطح استان­های کشور و مناطق مرزی اقدامات خوبی انجام یافته است؛ لکن وضعیت توسعه مرکز- پیرامون همچنان در کشور باقی است. بودجه‏ریزی و برنامه­ریزی به دلیل تک ساخت بودن نظام سیاسی ایران، بطور متمرکز برای تمامی واحدهای فروملی انجام می­گیرد و این رویه برای توسعه اقتصادی کشور ضعف اساسی است. گسترش شبکه ارتباطی در کشور به شکل شعاعی است و این نوع شبکه ارتباطی، پیوند و ارتباط مناطق پیرامونی را با هم ضعیف می­کند. در زمینه توسعه فرهنگی و اجتماعی، متغیرهایی چون ارزش­ها و هنجارهای قومی، تعامل و روابط بین قومی مورد تحلیل قرار گرفته است، یافته­ها نشان می­دهد، این بعد توسعه هم با وضعیت مطلوب فاصله دارد.<br /> <br /> <br /> <strong> </strong>