بازسازی برف مرز کواترنری واحد ژئومورفیک زاگرس ایران

Abstract

<strong>اگرچه دورة کواترنری در میان دوره‌های زمین‌شناسی ازنظر زمانی، بسیار کوتاه است، ولی نزد ژئومورفولوژیست­ها بسیار مهم است. اهداف اصلی این مقاله، ارائة بهترین روش برآورد ارتفاع برف‌مرز دائمی، تجزیه و تحلیل اثر تغییر عرض جغرافیایی و جهت ناهمواری بر ارتفاع برف­مرز دائمی کواترنری و درنهایت، ترسیم نقشة فرایند یخچالی برای واحد ژئومورفیک زاگرس در طی کواترنری است. به این منظور، ابتدا با توجّه به فرم خطوط منحنی میزان در نقشه‌های توپوگرافی 50000/1، بیش از 2000 نقطة سیرکی در واحد زاگرس شناسایی شد. به­دلیل وسعت منطقة مورد مطالعه، ابتدا ارتفاع برف­مرز دائمی در حوضه‌های آبریز به تفکیک برآورد شد. ارتفاع برف­مرز به روش‌های رایت، ارتفاع کف سیرک، نسبت پنجه به دیواره و نسبت‌های ارتفاعی برآورد شد. امتداد ناهمواری‌های زاگرس سبب شکل‌گیری سیرک‌های یخچالی در جهات شمال شرقی </strong><strong>–</strong><strong>جنوب غربی شده است. پراکندگی سیرک‌های شناسایی‌شده دال بر این است که دامنه‌های شمال شرقی این واحد، شرایط مساعدتری برای شکل‌گیری سیرک داشته است. تجزیه و تحلیل ارتفاعات برآوردی برای برف مرز بر اساس روش‌های مختلف، دال بر این است که ارتفاع برف­مرز دائمی در روش نسبت‌های ارتفاعی ازنظر عدد ارتفاعی و انعکاس اثرگذاری جهت سطوح ارضی بر اختلاف برف­مرز دائمی، ارتفاع مناسب‌تری است. گستردگی زاگرس در عرض جغرافیایی، سبب تفاوت ارتفاع برف‌مرز قسمت‌های مختلف آن شده است، به‌طوری که ارتفاع برف­مرز دائمی جنوبی‌ترین حوضه (بختگان - مهارلو) 661 متر مرتفع‌تر از شمالی‌ترین حوضه (مرزی غرب) برآورد شده است. متوسّط ارتفاع برف­مرز واحد زاگرس 2719 متر است. درمجموع، ارتفاع برف­مرز دامنه‌های نسار این واحد 2561 متر و دامنه‌های نگار (دامنه‌های جنوب غربی) 2822 متر برآورد شد (261 متر اختلاف ارتفاع). تجزیه و تحلیل اثر مقدار شیب و ارتفاع قلل بر ارتفاع برف­مرز بیانگر آن است که اثرگذاری این عوامل بر ارتفاع برف­مرز دامنه‌های نگار بیشتر از دامنه‌های نسار است.</strong><br /> <strong><em> </em></strong>