تعیین اولویّت کریدورهای حیات وحش بین مناطق حفاظت‌شدة استان آذربایجان شرقی

Abstract

<strong>تکّه</strong><strong>‎</strong><strong>تکّه شدن و انزوای زیستگاه</strong><strong>‎</strong><strong>ها به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای تنوّع زیستی، خطر انقراض محلّی گونه</strong><strong>‎</strong><strong>ها را به خاطر عوامل درون</strong><strong>‎</strong><strong>آمیزی و حوادث تصادفی جمعیّت</strong><strong>‎</strong><strong>شناختی افزایش می</strong><strong>‎</strong><strong>دهد. این امر، توانایی جابه‌‌جایی جمعیّت</strong><strong>‎</strong><strong>ها را نیز در پاسخ به آشفتگی</strong><strong>‎</strong><strong>های زیستگاهی محدود می</strong><strong>‎</strong><strong>کند. با ایجاد یا حفاظت از مسیرهای ارتباطی بین هسته‌های طبیعی، می‌‌توان اثرات منفی تکّه‌تکّه شدن زیستگاه را کاهش داد. در این مطالعه، با به‌کارگیری معیارهای زیستی و تهدید - </strong><strong>‎</strong><strong>فرصت</strong><strong>‎</strong><strong>ها و بر اساس هم‌آرایی گروه</strong><strong>‎</strong><strong>های مختلف ذی</strong><strong>‎</strong><strong>نفع در تصمیمات حفاظت محیط</strong><strong>‎</strong><strong>زیست، مسیرهای ارتباطی بالقوّة تنوّع زیستی در استان آذربایجان شرقی اولویّت</strong><strong>‎</strong><strong>بندی شدند. برای مسیر با بالاترین اولویّت ارتباطی، گونه</strong><strong>‎</strong><strong>های حسّاس به تخریب و تکّه</strong><strong>‎</strong><strong>تکّه شدن زیستگاه از نظر کارشناسان ادارة کلّ حفاظت محیط</strong><strong>‎</strong><strong>زیست مشخّص گردید. مدل</strong><strong>‎</strong><strong>سازی مطلوبیت زیستگاهی برای گونه</strong><strong>‎</strong><strong>های مار (جنس</strong><strong>‎</strong><strong>های وایپر و کلوبر)، پلنگ، سیاه</strong><strong>‎</strong><strong>گوش، کل و بز و قوچ و میش با کمک چهار مدل آماری جی.ال.ام.، ام.آی.آر.اس.، مکسنت و آر.اف. و استفاده از داده</strong><strong>‎</strong><strong>های حضور گونه</strong><strong>‎</strong><strong>ها صورت گرفت. اگرچه صحّت پیش</strong><strong>‎</strong><strong>یابی تمامی چهار مدل در مورد پلنگ و کل و بز خوب بود ولی در مورد قوچ و میش مدل‌های </strong><strong>مکسنت</strong><strong> و آر.اف. و برای سیاه</strong><strong>‎</strong><strong>گوش نیز تنها مدل آر.اف. صحّت پیش</strong><strong>‎</strong><strong>یابی خوبی نشان دادند. در مورد گونه</strong><strong>‎</strong><strong>های مار، هیچ مدلی از صحّت پیش</strong><strong>‎</strong><strong>یابی خوبی برخوردار نبود (آی.یو.سی. < 7/0). با واردسازی نتایج این چهار مدل در یک مدل اجماعی، نقشه</strong><strong>‎</strong><strong>های مطلوبیت زیستگاهی گونه</strong><strong>‎</strong><strong>ها تهیّه گردید. با کمک نقشه</strong><strong>‎</strong><strong>های مطلوبیت زیستگاهی به دست آمده و به‌کارگیری بستة جانبی طرّاحی کریدور در محیط آرک.جی.آی.اس.، طرّاحی کریدور مناسب از دیدگاه گونه</strong><strong>‎</strong><strong>های انتخاب‌شده صورت گرفت. بر اساس نتیجة به دست آمده، لزوم ایجاد کریدورهای ارتباطی بین پناهگاه حیات وحش کیامکی و منطقة </strong><strong>‎</strong><strong>حفاظت</strong><strong>‎</strong><strong>شدة مراکان در اولویّت اوّل استانی و منطقة حفاظت</strong><strong>‎</strong><strong>شدة دیزمار و پناهگاه</strong><strong>‎</strong><strong> حیات وحش کیامکی در اولویّت بعدی قرار دارد. محلّ تعیین</strong><strong>‎</strong><strong>شدة کریدور بین پناهگاه حیات وحش کیامکی و منطقة حفاظت</strong><strong>‎</strong><strong>شدة مراکان با مشاهده</strong><strong>‎</strong><strong>های میدانی جابه‌جایی تنوّع زیستی هم‌خوانی نزدیکی را نشان داد. </strong> <strong><em> </em></strong>