اندازه‌گیری و تخمین تغییرات زمانی رسوب معلق با استفاده از رویکرد منحنی سنجه رسوب در رودخانه مرگ

Abstract

<strong>رسوب معلّق به عنوان یک جزء مهمّ هیدرولوژیکی، ژئومرفولوژیکی و اکولوژیکی، عامل مستقیم ناپایداری رودخانه</strong><strong>‎</strong><strong>ها شناخته شده است؛ بنابراین، شناخت تغییرپذیری آن در رودخانه</strong><strong>‎</strong><strong>ها برای مدیریت منابع آب و مسائل محیط</strong><strong>‎</strong><strong>زیستی امری ضروری است. به این منظور، تعداد پنج رگبار طی یک دورة 4 ماهه در سال 1395-1394 در رودخانة مِرِگ نمونه</strong><strong>‎</strong><strong>برداری و تجریه و تحلیل شدند. نمونه</strong><strong>‎</strong><strong>برداری</strong><strong>‎</strong><strong>ها، در فواصل زمانی دو تا چهار ساعته انجام گرفت و میزان غلظت رسوب معلّق در آزمایشگاه با استفاده از کاغذ صافی به دست آمد. تخمین تغییرات زمانی رسوب معلّق طی رگبار با استفاده از منحنی</strong><strong>‎</strong><strong>های سنجة رسوب صورت گرفت. رویکردهای مختلفی از جمله تهیّة منحنی سنجة رسوب بر اساس الگوی حلقه</strong><strong>‎</strong><strong>های رسوبی، تفکیک هیدرولوژیکی و مقیاس فصلی به کار گرفته شد. </strong><strong>رگبارهای اندازه</strong><strong>‎</strong><strong>گیری‌شده دارای مقادیر دبی پیک از 38/1 تا 40/49 متر مکعب بر ثانیه بودند که دامنة مناسبی از دبی</strong><strong>‎</strong><strong>های پیک کم تا زیاد در این رودخانه را پوشش می</strong><strong>‎</strong><strong>دهد. همچنین غلظت رسوب حداکثر اندازه</strong><strong>‎</strong><strong>گیری‌شده در این رگبارها نیز از حداقل 1 تا حداکثر 2/15 گرم بر لیتر به دست آمد. میانگین بار رسوب معلّق در دورة مطالعاتی 15919 تن بوده است. اندازه</strong><strong>‎</strong><strong>گیری رسوب معلّق طی دو فصل زمستان و بهار در حوضة مورد مطالعه نشان داد که میزان تولید و انتقال رسوب در بهار بیشتر از زمستان است. </strong><strong>روابط برازش‌شده بر تمامی منحنی</strong><strong>‎</strong><strong>های سنجه معتبر و دارای ضریب تبیین بالای 5/0 و خطای تخمین زیر 50% بودند.</strong><strong> نتایج این پژوهش نشان می</strong><strong>‎</strong><strong>دهد که منحنی سنجه در رودخانة مِرِگ می</strong><strong>‎</strong><strong>تواند تخمین قابل قبولی از بار رسوب معلّق بدون نیاز به طبقه</strong><strong>‎</strong><strong>بندی یا تفکیک داده</strong><strong>‎</strong><strong>ها ارائه دهد.</strong><br /> <strong><em> </em></strong>