فراوانی برخی سروتیپ‌های ویروس‌های عامل کوتولگی زرد و تغییرات فصلی جمعیت ناقلین آن‌ها در گندم و جو در شهرکرد

Abstract

بیماری‌های ویروسی غلات، دارای ناقل طبیعی، در استان چهارمحال و بختیاری اغلب باعث خسارت اقتصادی می‌شوند. گونه‌های <em>Rhopalosiphum padi</em>،<em> Sipha elegans، Schizaphis graminum، Sitobion avenae، Rhopalosiphum maidis</em> و <em>Metopolophium dirhodum</em> به ترتیب فراوانی جمعیت به‌عنوان مهم‌ترین ناقلین ویروس‌های کوتولگی زرد جو و غلات در شهرکرد طی سال‌های 87-1385 شناخته شدند. سروتیپ های <em>barley</em> <em>yellow dwarf virus</em>-PAV (PAV)، <em>barley</em> <em>yellow dwarf virus</em>-MAV (MAV) و <em>c<em>ereal yellow dwarf virus</em></em>-RPV (RPV) نیز به ترتیب ازنظر فراوانی بودند. جمعیت شته‌ها از اواخر شهریور افزایش نشان داد و در اواسط مهر به حداکثر رسید، با شروع یخبندان برخی گونه‌ها به طوقه و ریشه گندم و جو پناه برده اما قادر به زمستان گذرانی روی بوته‌های گندم و جو نبودند. بین میزان وقوع سروتیپ های PAV، MAV و RPV در گندم و جو و جمعیت شته‌های ناقل ارتباط وجود داشت. در شرایط گلخانه بر اساس علائم و الیزا PAV با <em>R. padi</em>، <em>S. avenae</em>، <em>M. dirhodum</em> و<br /> <em>S. graminum</em>، MAV با <em>R. maidis</em>، <em>R. padi</em> و <em>M. dirhodum</em> و RPV با <em>R. padi</em> و <em>S. avenae</em> منتقل شدند.