واکنش برخی ارقام و ژنوتیپ‌های لوبیا به Fusarium solani f. sp. phaseoli با تنش و بدون تنش رطوبتی در شرایط گلخانه

Abstract

پوسیدگی فوزاریومی ریشه لوبیا، ناشی از (Fsp) <em>Fusarium solani </em>f. sp. <em>phaseoli</em><em>،</em> یکی از بیماری‌های مهم لوبیا در ایران است. در این بررسی مقاومت 13 رقم تجاری و ژنوتیپ در سه نوع لوبیا سفید، چیتی و قرمز نسبت به <em>Fsp</em> در شرایط گلخانه ارزیابی شد. پژوهش در شرایط بدون تنش کم‌آبی و اعمال تنش کم‌آبی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. واکنش ارقام و ژنوتیپ ها بر اساس اندازه‌گیری شدت بیماری (نکروز روی ریشه) و برخی شاخص‌های رشدیگیاه ارزیابی شد. نتایج حاکی از تفاوت معنی‌دار در اجزاء عملکرد ارقام و ژنوتیپ های مختلف لوبیا و تأثیر <em>Fsp</em> بر شاخص‌های مورد بررسی بود. ارقام مورد آزمایش از نظر واکنش به <em>Fsp</em> در شرایط بدون تنش کم‌آبی به سه گروه زیر از نظر شدت بیماری و اجزاء عملکرد تقسیم شدند: 1- آلودگی خفیف: ارقام صدری، ژنوتیپ جونقان، صیاد و کوشا، 2- آلودگی متوسط: ارقام تلاش، درسا، غفار، ژنوتیپ لردگان، D81083 و اختر، 3- آلودگی شدید: ارقام پاک، شکوفا و دانشکده. بیشترین حساسیت در ارقام مربوط به لوبیا سفید و کمترین حساسیت مربوط به ارقام لوبیا قرمز بود. لوبیا چیتی در حد وسط قرار داشت. در شرایط تنش کم‌آبی به‌جز ارقام صیاد و صدری که آلودگی متوسط نشان دادند در سایر ارقام آلودگی شدید تا مرگ بوته مشاهده شد. این نتایج حاکی از اثر تشدیدکنندگی و پیش آمودگی تنش کم‌آبی در بیماری‌زایی <em>Fsp</em> روی لوبیا است.