طراحی مدل معادلات ساختاری و تلفیقی علل و اثرات تغییر کاربری اراضی کشاورزی در ایران بر اساس دیدگاه کارشناسان سازمان امور اراضی کشاورزی

Abstract

<em>تغییر کاربری اراضی کشاورزی یکی از </em><em>چالش‌های اساسی پیش روی بشر در قرن 21 است که به دلیل ارتباط مستقیم آن با</em><em> موضوعات مختلف اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی </em><em>از جایگاه والایی برخوردار است. این تغییرات در یک‌سو، متأثر از علل درهم تنیده و مختلف و در سوی دیگر منتج به آثار گوناگونی است که جامعه بشری را به چالش کشیده است. وخامت موضوع به‌ویژه با توجه به کاهش 46/1% سرانه اراضی قابل کشت در جهان و 054/2% در ایران (از 1970 تا 2009) بیشتر نمایان می‌گردد؛ بنابراین، بررسی علل و آثار این تغییرات و تحلیل روابط بین آن‌ها، بسیار حائز اهمیت بوده</em><em>و</em><em> می‌تواند راهگشای سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان این حوزه باشد. تحقیق حاضر با همین هدف به روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و تلفیقی انجام شد. جامعه آماری این تحقیق کارشناسان و متخصصین این حوزه و ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه بود. بر اساس نتایج این مطالعه، علل تغییر کاربری اراضی کشاورزی در پنج گروه (</em><em>اقتصادی، اجتماعی، محیط‌زیستی، فنی و سیاستی </em><em>–</em><em> برنامه‌ای) و اثرات آن در سه گروه (اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی)</em><em> قابل تقسیم‌بندی است. این علل و آثار دارای همبستگی متقابل مستقیم و غیرمستقیم با یکدیگر بوده که برهم اثرگذارند. از دید کارشناسان، مؤثرترین علل و آثار تغییر به ترتیب علل اقتصادی و آثار اجتماعی هستند. از سوی دیگر، در سمت علل، علل فنی و در سمت آثار، آثار اجتماعی، دارای بالاترین میانگین همبستگی با سایر علل و آثار هستند.</em>