هرودوت و روایت جنگ ماراتن

Abstract

جنگ ماراتن، نخستین رویارویی مستقیم پارسیان و یونانیان در سال 490 پ. م. نقطۀ عطفی در مناسبات امپراتوری هخامنشی و دنیای یونانی بود. این جنگ، به مرور زمان، به جنگی حماسی در دفاع از آزادی یونان تبدیل شد. با وجود الهام‌بخش بودن این جنگ، به چگونگی روایت آن و برداشت مورّخان یونانی و مخاطبانشان از آن، کمتر پرداخته شده‌است. این نوشتار با روش تحلیل روایت، به دنبال پاسخ به این پرسش است که منابع یونانی، به ویژه هرودوت، براساس چه پیرنگی به روایت جنگ ماراتن و ذهنیّت مخاطبان یونانی خود پرداخته‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهم­ترین راوی نبرد، هرودوت، با اینکه در قیاس با جنگ‌های خشایارشا، توجه کمتری به نبرد ماراتن نشان داده­، اما با قرار دادن آن در رشته جنگ­های پارسی، ماراتن را از یک سو، به نقطۀ پایانی شورش ایونی و از سوی دیگر، مقدمۀ جنگ­های خشایارشا تبدیل کرده­است. وی با این کار خواسته این باور را در ذهن مخاطب ایجاد کند که جنگ­های میان ایرانیان و یونانیان ریشه در چیرگی پارسیان بر ایونیان، همکاری خودکامگان ایونی با پارسیان و شورش ایونی داشت. از دید هرودوت، ماراتن نتیجۀ شورش ایونی و سالامیس نتیجۀ نبرد ماراتن بود؛ بنابراین، ماراتن حلقۀ پیونددهندۀ رشته جنگ­های پارسیان و یونانیان بود.