بررسی عوامل مؤثر بر وقوع زمین لغزش با استفاده از GIS و RS (مطالعه: موردی سد دوستی)

Abstract

یکی از شایع‌ترین پیامدهای ژئومورفیک حاصل از ساخت سدها و ایجاد دریاچه در پشت آنها، فعال شدن لغزش‌هاست. سد دوستی به ‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین سدهای ذخیره‌ای کشور در اثر فعال شدن لغزش‌ها با وضعیت بحرانی مواجه شده است. هدف از این مطالعه شناسایی پدیده­ ی‌­ لغزش، علل، روند و اثرات آینده­ آن در دریاچه­ سد دوستی است و روش تحقیق آن توصیفی- تحلیلی و تجربی است که در آن از داده­ های رقومی تصاویر سنجنده IRS، مدل‌های رقومی ارتفاع(DEM) ، نقشه‌های زمین­ شناسی، تصاویر ماهواره‌ای، و اطلاعات حاصل از عملیات میدانی و آزمایشگاهی شامل مشاهده­ مقاطع زمین شکل­ ها، مقاطع طبقات، و عوارض ساختمانی موجود در منطقه جهت تکمیل نقشه­ ی ژئومورفولوژی، نمونه­ برداری از مواد سطحی، نقشه­ برداری از لغزش­ های نمونه جهت پایش­ های بیشتر و انجام آزمایش توزیع ذرات استفاده شده است. نتایج حاصل از بررسی‌های صورت گرفته در منطقه به شناسایی 252 زمین­ لغزه­ ی جدید با مساحت کلی 8/123 هکتار (23/1کیلومترمربع) انجامید، حجم رسوب تولید شده توسط این زمین ­لغزش­ ها حدود 8595433 مترمکعب (59/8 کیلومترمکعب) بوده که تاکنون وارد دریاچه­­ ی سـد شده است. عوامل ایـجاد لغزش‌ها شامل عوامل زمین­ شناسی، هیدرولوژی، آنتروپوژن، زیستی و اقلیمی است. با توجه به آثار زمین‌لغزش‌ها بر کیفیت آب، گنجایش سد و همچنین ناپایداری دامنه­ های مشرف به دریاچه­ ی سد، برنامه‌ریزی برای کنترل لغزش‌ها ضروری است.