بیماری فیلودی کنجد و اثرات تاریخ کشت و حشره‌کش در کنترل آن در استان خوزستان

Abstract

فیلودی یکی از بیماری‌های مهم و اقتصادی کنجد در استان خوزستان است و در‌ سال‌های اخیر خسارات جبران ناپذیری را متوجه کشاورزان کرده است. طی سال‌های 1379 و 1380 در این استان بررسی‌هایی از نظر تعیین ماهیت بیماری، میزان آلودگی، تعیین ناقل و تأثیر حشره‌کش و تاریخ کشت در کنترل بیماری کنجد به عمل آمد. میزان آلودگی از 5/0 تا 100 درصد متغیر بود. رنگ آمیزی ساقه آلوده کنجد با محلول رنگی دینس (Dienes stain) و بررسی آن با میکروسکوپ نوری نشان داد که در محل آوند آبکشی گیاه آلوده لکه‌های آبی تیره وجود دارد و این بیماری ماهیت فیتوپلاسمایی دارد. از بین حشرات جمع‌آوری شده در مزارع کنجد تنها زنجرک<em>Circulifer haematoceps</em> توانست عامل بیماری را انتقال دهد. در یک آزمایش کرت‌های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک‌های کا‌مل تصادفی با سه تکرار اثرات سمپاشی با حشره‌کش متاسیستوکس ـ آر به عنوان کرت‌های اصلی و تاریخ‌های کشت: 18 خرداد، 1، 15، 25 تیر و 6 مرداد ماه به عنوان کرت‌های فرعی، برای کنترل بیماری فیلودی کنجد مورد بررسی قرار گرفت. از نظر عملکرد اختلاف معنی‌داری بین سمپاشی و عدم سمپاشی وجود نداشت ولی از نظر میزان آلودگی در سطح 5 درصد اختلاف معنی‌داری وجود داشت. اختلاف معنی‌داری بین تاریخ کشت‌های مختلف از نظر عملکرد در سطح 5 درصد و میزان آلودگی در سطح یک درصد مشاهده گردید. بالاترین میزان محصول و پایین‌ترین درصد آلودگی در تیمار آخرین تاریخ کاشت (6 مرداد) سمپاشی شده بدست آمد.