بررسی مقدماتی تأثیرات ضد قارچی عصاره بریوفیت‌‌ها

Abstract

تأثیر ضد قارچی عصاره‌های مختلف 23 آرایه بریوفیت شامل 21 گونه خزه و دو گونه هپاتیک (جگرواش) برای نخستین بار در کشور صورت گرفت. بدین منظور، تأثیر عصاره‌های هر یک از گونه‌های مورد نظر روی هفت گونه قارچ بیماریزای گیاهی به اسامی:<em>Alternaria alternata</em>,<em> F. oxysporum</em>,<em> Fusarium solani</em>,<em> Macrophomina phaseolina</em>, <em>Pythium</em> sp., <em>Rhizoctonia solani</em>, و<em>Verticillium dahliae </em> بررسی گردید. جهت انجام این کار، ابتدا نمونه‌های تازه از بریوفیت‌ها جمع‌آوری و پس از آماده‌سازی توسط حلال‌های آبی (خام و جوشانده)، اتانولی، متانولی، استونی و اتر نفتی عصاره‌گیری گردیدند. عصاره‌ها به نسبت حجمی 1:10 با محیط کشت زاپک مخلوط و رشد قارچ‌های مورد نظر روی آن‌ها با شاهد (محیط کشت بدون عصاره) مقایسه گردید. از بین بریوفیت‌های تحت بررسی،عصاره‌ اتانولی شش گونه خزه به اسامی:<em>Philonotis marchica</em>,<em> Grimmia pulvinata</em>,<em> Plagiomnium rugicum</em>,<em> Haplocladium </em>sp<em>.</em>,<em> Bryum pallens</em>,<em> Drepanocladus aduncus</em> و دو گونه جگرواش به اسامی: <em>Pellia epiphylla</em> و <em>Dumortiera hirsuta</em>. دارای بیشترین طیف تأثیر قارچ کشی بود. از سوی دیگر، دو گونه جگرواش به اسامی:<em>Dumortiera hirsuta </em> و <em>Pellia epiphylla</em> به ترتیب قادر به کنترل رشد<em>Pythium</em> sp. و<em>R. solani</em> شدند. تجزیه داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری MSTATC و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از روش دانکن انجام شد. نتایج واریانس برای تأثیر عصاره برخی گونه‌های بریوفیت در رشد میسلیوم اغلب قارچ‌های مورد نظر نشان داد که از این نظر بین گونه‌های بریوفیت تفاوت‌های معنی‌داری وجود دارد. همچنین مقایسه میانگین‌های قطر پرگنه قارچ‌های مورد بررسی در ارتباط با گونه‌های بریوفیت مورد آزمایش از نظر تأثیر بر رشد میسلیوم قارچ‌ها نیز تفاوت‌های معنی‌داری را نشان داد.