بازتاب اسلام در ادبیات داستانی عراق مطالعة موردی: داستان‌های آمنه صدر (بنت الهدی)

Abstract

پژوهش حاضر تلاشی برای ارزیابی آثار داستانی آمنه صدر با هدف تحلیل دیدگاه‌های او در مبارزه با واپس‌گرایی زنان مسلمان و همچنین تجددگرایی لجام‌گسیختة آنان در عراق و سایر کشورهای اسلامی است. به همین دلیل، آثار داستانی صدر را باید در زمرة ادبیات هوشیاری اسلامی به شمار آورد و آن-را برخاسته از یک نیاز اجتماعی در عراق معاصر دانست؛ زیرا نویسنده از نگارش این داستان‌ها به دنبال تصحیح معنا و مفهوم ارزش‌ها و مفاهیم دینی از پیرایه‌های محیطی و اجتماعی است. برای عملی ساختن اهداف و مبانی پژوهش می‌کوشیم با روش توصیفی و تحلیلی به شناسایی شخصیت‌ها، پیام‌ها و آیات و روایات سه مجموعه داستان کوتاه صدر به نام‌های «لیتنی کنت أعلم»، «صراع من واقع الحیاة»، «الخالة الضائعة» و چهار داستان بلند او به نام‌های «الفضیلة تنتصر»، «إمرأتان ورجل»، «لقاء فی المستشفی» و «الباحثة عن الحقیقة» بپردازیم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اسلام دین مهرورزی، ساده‌زیستی، کرامت، عفاف و اعتماد است، زنان می‌توانند همانند مردان الگوی اسلام شناسی باشند، توکل بر خدا رمز آرامش و آسایش انسان است، برهنگی نشانة آزادی و برخورداری زنان از حقوق برابر اجتماعی نیست بلکه آغازی بر تباهی آنان است، پوشش اسلامی رهبانیت نیست و اسلام مخالفتی با سوادآموزی زنان و حضور آن‌ها در فعالیت‌های اجتماعی ندارد.