اولین گزارش از Bucculatrix ulmifoliae (Lepidoptera, Bucculatricidae) در ایران (گزارش کوتاه علمی)

Abstract

<strong>در تابستان سال 1389 ضمن بررسی درختان نارون خسارت دیده در بوستان‌های المهدی، شقایق، تسلیحات و مجیدیه‌ی تهران، لاروها و شفیره‌های گونه‌ای از بال‌پولک‌داران متعلق به جنس </strong><strong><em>Bucculatrix</em></strong><strong> جمع‌آوری شدند که پس از انتقال به آزمایشگاه و خروج حشرات کامل، با نام علمی </strong><strong><em>Bucculatrix ulmifoliae</em></strong><strong> (M. Hering, 1931)</strong><strong> شناسایی شدند. تا کنون، پنج گونه‌ی </strong><strong><em>B. ulmella </em></strong><strong>Zeller, 1848</strong><strong>، </strong><strong><em>B. pomifoliella </em></strong><strong>Clemens, 1860</strong><strong>، </strong><strong><em>B. iranica</em></strong><strong> Deschka, 1981</strong><strong>، </strong><strong><em>B. endospiralis</em></strong><strong> Deschka, 1981</strong><strong> و </strong><strong><em>B. pectinella</em></strong><strong> Deschka, 1981</strong><strong> از ایران گزارش شده‌اند که اولین گونه توسط عبایی در سال 1997 از روی درخت نارون در تهران </strong><strong>(1)</strong><strong>، گونه‌ی دوم از استان خراسان و از روی سیب </strong><strong>(7)</strong><strong> و سه گونه‌ی دیگر توسط </strong><strong>Deschka</strong><strong> در سال 1981 از جنوب ایران به عنوان گونه‌های جدید برای دنیا معرفی شده‌اند </strong><strong>(2)</strong><strong>. گونه‌ی </strong><strong><em>B.</em></strong><strong> <em>ulmifoliae</em></strong><strong> برای اولین بار از ایران گزارش می‌شود و در سال‌های اخیر در اکثر مناطق تهران خسارت زیادی روی درختان نارون ایجاد کرده است. جنس </strong><strong><em>Bucculatrix</em></strong><strong> دارای پراکنش جهانی بوده و بیش از 220 گونه از آن شناسایی شده است </strong><strong>(3)</strong><strong> که از این میان بیشتر گونه‌ها در آمریکای شمالی و اوراسیا (حدود 180 گونه) انتشار دارند (</strong><strong>6</strong><strong>). </strong><strong><em>B. ulmifoliae</em></strong><strong> در تمام نواحی اروپا، از جمله هلند، آلمان، اتریش، جمهوری چک، مجارستان، ایتالیا، مقدونیه، لهستان، رومانی، انگلستان، قسمت‌های جنوبی و مرکزی روسیه، ساردین، سیسیل، اسلواکی و یوگوسلاوی پراکندگی دارد (</strong><strong>4, 5</strong><strong>). گستره‌ی بال در نمونه‌ی بالغ 7-6 میلی‌متر؛ سر در قسمت میانی قرمز و در پهلوها همراه با دسته موی عمودی به رنگ زرد نخودی مایل به سفید؛ رنگ زمینه‌ی بال جلو زرد نخودی مایل به سفید که به طرف قاعده با رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز آمیخته شده</strong><strong>است و یک لکه‌ی قهوه‌ای مایل به قرمز در 3/1 ناحیه‌ی کوستا (</strong><strong>costa</strong><strong>) و لکه‌ی دیگری که قبل از رأس و به طرف تورنوس (</strong><strong>tornus</strong><strong>) امتداد یافته و به سمت داخل تا ناحیه‌ی دیسکال (</strong><strong>discal</strong><strong>) کشیده شده است. در 2/1 ناحیه‌ی دورسوم (</strong><strong>dorsum</strong><strong>) نیز لکه‌ی قهوه‌ای مایل به قرمز و سیاهی وجود دارد که به طرف داخل دارای فلس‌های سیاه افراشته است. ریشک‌ها به رنگ زرد نخودی اخرایی کم رنگ؛ بال عقب و ریشک‌های آن خاکستری اخرایی هستند</strong>