کاربرد شاخص‌های سنجش از دور در تخمین پوشش تاجی، زیست‌توده و تاریخ کشت گندم

Abstract

گندم، منبع اصلی تولید غذا در ایران بوده و استان‌های خوزستان و فارس، دو قطب اصلی تولید این محصول در این کشور است. تعیین اجزای عملکرد گندم، اهمیت ویژه‌ای در برنامه‌ریزی کشت و تولید این محصول دارد. در این مطالعه، محصول گندم، در مراحل مختلف رشد در قالب پوشش تاجی و همچنین زیست‌توده گیاه گندم با کاربرد تصاویر ماهواره‌ای برآورد گردید. شاخص‌های NDVI و LWCI از تصاویر ماهواره لندست 8، در دو سال زراعی 96-95 و 97-96 در چهار مزرعه در داراب و زرقان در فارس و دزفول و امیدیه در خوزستان برای تعیین پوشش تاجی و زیست‌توده، بکار رفت. پوشش تاجی در مزارع، با تصویربرداری و کاربرد نرم‌افزار ENVI تعیین و زیست‌توده در طول فصل رشد نیز با نمونه‌برداری در مزارع، اندازه‌گیری شد تا با مقادیر برآوردشده حاصل از روش سنجش از دور مقایسه شود. در برآورد پوشش تاجی، رابطه خطی بین مقادیر پوشش تاجی و NDVI با ضریب تعیین 88/0 حاصل‌شد. ضرایب تعیین این رابطه در مزارع دزفول، امیدیه، داراب و زرقان به ترتیب 96/0، 93/0، 95/0 و 89/0 بود. زیست‌توده گیاهی، با استفاده از مقادیر سنجش از دور در طول فصل رشد و کاربرد متوسط زیست توده در منطقه، تعیین گردید. مقادیر راندمان مدل بر اساس شاخص EF در برآورد زیست‌توده در دزفول، امیدیه، داراب و زرقان به ترتیب 81، 71، 82 و 80 درصد بود. با رسم مقادیر NDVI بر حسب زمان در طول دوره رشد نیز، روشی برای برآورد تاریخ مناسب کشت گندم در مزارع ارائه گردید. این مطالعه، روشی کم‌هزینه و با صرف زمان کم، جهت گذر از اندازه‌گیری‌های سخت و زمان‌بر مزرعه‌ای را ارائه داد که در برآورد پوشش تاجی، زیست‌توده و تاریخ کشت گندم در مناطق مورد مطالعه قابل کاربرد است.