غفلت از تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی، مخاطره‌ای کلیدی* در اجرای سند الگوی پیشرفت: مطالعه موردی استان خوزستان

Abstract

<span lang="FA">یکی از مقوله‌های کلاسیک و کم‌توجه در مباحث اقتصادی مقوله تاب‌آوری است. از طرفی دیگر یکی از غفلت‌های اساسی در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی، عدم توجه به مقوله تاب‌آوری متغیّرهای اقتصادی است. این غفلت زمانی بیشتر می‌شود که متغیّرهای اقتصادی در وضعیت اصطلاحاً «مطلوب» ارزیابی می‌شوند. بنابراین ممکن است متغیّری در وضعیت مناسبی قرار نداشته باشد ولی از منظر شاخص تاب‌آوری خوب باشد و برعکس. این‌که چقدر یک متغیّر (فارغ از وضعیت مناسب و یا نامطلوب) بتواند در مواجهه با بحران‌ها و مشکلات از خود مقاومت و پایداری نشان بدهد؛ چقدر بتواند با شرایط بحران خودش را تطبیق داده و به وضعیت مطلوب برسد؛ هم بعدی از ماهیت متغیّرها و شاخص‌های اقتصادی است که نادیده گرفتن آن می‌تواند یک مخاطره ‌مهم در اجرای سند پیشرفت باشد. لذا، هدف اصلی در این تحقیق طراحی و ارائه یک سیستم به ‌منظور ارزیابی‌ تاب‌آوری خوزستان از منظر شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی و برآورد تاب‌آوری بخش‌های مهم اقتصادی و اجتماعی برای دوره‌ 1395-1370 است. برای این منظور با استفاده از روش </span><span dir="LTR">MIMIC</span><span> <span lang="FA">و برآوردگر حداکثر راست‌نمایی (</span></span><span dir="LTR">ML</span><span lang="FA">) و با استفاده از شاخص‌های کلان، خرد، توسعه، اجتماعی و پولی و بانکی وضعیت تاب‌آوری استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان از وضعیت ناهمگن و خطرناک تاب‌آوری در شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی داشت. به طوری که در بسیاری از بخش‌ها وضعیت «بی‌ثبات و بی‌تاب» ارزیابی گردید. بر این اساس، بخش‌های معدن، سپرده سرمایه‌گذاری، تعداد پزشک، تعداد مراکز درمانی خصوصی، تعداد فارغ‌التحصیلان تحصیلات تکمیلی استان، نرخ مشارکت اقتصادی، پرونده‌های مختومه جرائم استان نسبت به کشور، تعداد خودکشی استان نسبت به کشور، تعداد سرقت استان نسبت به کشور، رشد مهاجران ورودی، رشد مهاجران خروجی، نرخ ازدواج به طلاق، تعداد افراد مورد حمایت کمیته امداد استان نسبت به کشور در وضعیت بحرانی قرار گرفته است.</span> *«این مقاله در زمره مقالات برگزیده هشتمین کنفرانس الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت برگزار شده توسط مرکز الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت در تاریخ ۲۲و۲۳ خرداد ۱۳۹۸ می‌باشد که پس از تکمیل توسط نویسندگان و ارزیابی مجدد برای انتشار در این مجله انتخاب شده است».