تأثیر هیبریدهای مختلف ذرت بر پارامترهای رشد جمعیت کرم غوزه‌ی پنبه (Helicoverpa armigera (Lep.: Noctuidae

Abstract

کرم غوزه‌ی پنبه <em>Helicoverpa armigera</em> آفت جدی محصولات مختلف کشاورزی در ایران و سایر نقاط جهان است. تاثیر هیبریدهای مختلف ذرت شامل SC700، SC704، SC500، DC370 و SC260 در قالب رژیم غذایی مصنوعی روی پارامترهای رشد جمعیت <em>H. armigera</em> در اتاقک رشد (دمای 1±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی) بررسی شد.نرخ ذاتی افزایش جمعیت (<em>r_m</em>) روی هیبریدهای مختلف از 0/1039 تا 0/1394 بر روز در نوسان بود که کمترین مقدار را روی SC700 و بیشترین مقدار را روی SC500 داشت. بیشترین مقدار نرخ خالص تولید مثل (<em>R₀</em>)روی SC500 (203/90 ماده به ازاء هر فرد ماده در هر نسل) و کمترین مقدار روی SC700 68/30 به دست آمد. نتایج نشان داد که طولانی‌ترین زمان دو برابر شدن جمعیت (<em>DT</em>) روی SC700 6/59 روز و کوتاه‌ترین آن روی SC500 4/96 روز بود. به دلیل بالاتر بودن ضریب تبیین (<em>r²</em>) در مدل Gompertz، داده‌های به دست آمده روی هیبریدهای مختلف برازش مناسب‌تری با این مدل در مقایسه با مدل Weibull داشتند. نرخ بقاء افراد در زمان ورود افراد هم سن اولیه به مرحله‌ی حشره کامل 0/36، 0/44، 0/56، 0/46 و 0/48 به ترتیب روی هیبریدهای DC370، SC704، SC260، SC500 و SC700 بود. در زمان ظهور اولین حشره کامل، امید به زندگی <em>H. armigera</em> روی هیبریدهای فوق به ترتیب 13/55، 16/45، 13/53 13/43 و 13/76 روز بود. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که SC700 میزبان نامناسب و SC500 میزبان مناسبی برای <em>H. armigera</em> بود.