آسیب‌شناسی کیفی توسعه نظام بهره برداری تخصصی کالا در بخش کشاورزی: مورد کشت توتون در استان مازندران

Abstract

نظام کشت توتون به عنوان یک نظام تولید کالای تخصصی در استان مازندران رایج است و دستاوردهای برای اشتغال، درآمد، و معیشت روستاییان منطقه دارد. از این‌رو توسعه نظام کشت توتون می‌تواند به پایداری نظام معیشت روستایی کمک نماید. بررسی وضعیت کشت توتون در این استان در سالهای اخیر گویای این واقعیت است که کشت این محصول با چالش‌های متعددی روبرو است که موجب کاهش سطح کشت توتون در استان مازندران شده است. این مطالعه با هدف شناسایی و تحلیل مسایل و مشکلات کشت توتون در استان مازندران و ارایه سازوکارهای مقتضی برای توسعه این نظام تولید انجام شده است. این تحقیق به صورت کیفی و با روش تئوری بنیانی انجام شد. جمع‌آوری داده‌ها با کمک مصاحبه کیفی نیمه‌ساختارمند صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق شامل توتونکاران استان مازنداران و کارشناسان شرکت دخانیات ایران (موسسه آموزشی تحقیقاتی تیرتاش) بود. یک نمونه نمایا به صورت هدفمند انتخاب شد (42n=). داده‌های گردآوری شده با کدگذاری چند مرحله‌ای، شامل کدهای باز، کدهای محوری و کدهای گزینشی تحلیل شد. بر این اساس بازدارنده‌های توسعه کشت توتون در شش طبقه موضوعی شامل اقتصادی، اجتماعی- ارتباطی، فنی- زیرساختی، سازمانی – نهادی، طبیعی – زراعی و پشتیبانی نامساعد و پیشبرنده‌های توسعه کشت توتون در چهار طبقه موضوعی شامل خدمات حمایتی، سیاستگذاری‌ها و سازماندهی مناسب، تسهیل دسترسی به عوامل تولید و ملاحظات اجتماعی خلاصه شده است. مفهوم‌پردازی پیشبرنده‌ها و بازدارنده‌های به ترسیم دو الگوی مفهومی نمایا برای توسعه کشت توتون در استان مازندران منجر شده است.