مرگطلبی در جدال خیر و شر و مقایسۀ آن با مرگطلبی عاشقانه و عارفانه بر اساس دو نگاره از دو مرحلۀ پیشین و پسین مکتب هرات
(ندگان)پدیدآور
پنجتنی, منیرهمقبلی, آناهیتانوع مدرک
Textمقاله پژوهشی
زبان مدرک
فارسیچکیده
هدف این مقاله بررسی یک نگاه خاص به مرگ یعنی «مرگطلبی» است که اغلب خاستگاه آن آرمانهای سیاسی حکومتهاست و علاوه بر تأثیرگذاری بر هنرمندان در آثار آنها نیز بازتاب یافته است. مراد از مرگطلبی، نگاهی است که انسان برای متحققکردن هدفی والا یا رسیدن به امری پربها بدون هیچ بیمی مرگ را طلب میکند. این انسان در زندگیاش نه تنها از مرگ نمیهراسد، بلکه در جستوجوی آن است. در این مقاله ابتدا کلیاتی دربارۀ انواع نگاه به مرگ ارائه شده است. سپس بر اساس روش توصیفی- تحلیلی مرگطلبی از دو منظر بررسی و مقایسه شده است: نخست جدال بین نمادهای خیر و شر با تمرکز بر نگارۀ «کشته شدن دیو سپید به دست رستم» از شاهنامۀ بایسنقری، و دوم مرگطلبی با رویکرد عاشقانه و عارفانه بر اساس نگارۀ «مرگ فرهاد» اثر کمالالدین بهزاد از خمسۀ نظامی. همچنین، علاوه بر مقایسۀ نگاه به مرگ در این دو رویکرد، کوشیده شد که این نگارهها بههمراه اشعار و مضامین نظری و بصریشان تحلیل و مقایسه شوند؛ تا در نهایت تفاوتها و شباهتهای این دو الگو از نگاه به مرگ، در دو اثر برجسته در زمان خودش مشخص شوند. در پایان مشخص میشود که آرمانهای سیاسی حکومتها هم، در شکلگیری نگاه به مرگ بسیار مؤثر است و این امر به نوعی در آثار برخی هنرمندان بهمثابۀ بخشی از روح زمانشان بازتاب مییابد.
کلید واژگان
مرگطلبیمکتب هرات
مرگ عاشقانه و عارفانه
شاهنامه بایسنقری
خمسۀ نظامی
شماره نشریه
1تاریخ نشر
2019-08-231398-06-01
ناشر
دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانسازمان پدید آورنده
کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه پیام نور تهران-شرق، تهران، ایران.دانشیار، گروه پژوهش هنر، دانشگاه پیام نور تهران-شرق، تهران، ایران.




