بررسی اثرات تنش خشکی در ارقام و لاین های پیشرفته سویا با تأکید بر شاخص های تحمل به تنش

Abstract

به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر خصوصیات 20 رقم ولاین سویا، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل در3 تکرار و سه محیط بدون تنش، تنش در دوره زایشی و تنش در دوره های رویشی و زایشی در مزرعه موسسه تحقیقات نهال وبذر در سال زراعی 81-80 اجرا گردید. صفات مورد بررسی در این آزمایش شامل صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و فنولوژیک بود. بروز تنش خشکی در طول دوره رشد رویشی موجب کاهش میانگین ارتفاع بوته و تعداد گره در ساقه شد در حالی که تنش در دوره رشد رویشی و زایشی علاوه بر کاهش شدیدتر این صفات، تعداد شاخه فرعی را نیز تحت تاثیر قرار داد و این امر به نوبه خود موجب کاهش معنی دار در میانگین تعداد و وزن غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه شد. بعلاوه تنش خشکی بدون توجه به زمان وقوع آن درصد روغن را نیز در دانه های سویا کاهش داد. تنها صفتی که در شرایط تنش افزایش یافت، درصد پروتیین دانه بود که البته این افزایش در مقابل کاهش عملکرد ناشی از تنش ناچیز بود. شاخصهای تحمل و حساسیت به تنش نیز در ارقام مختلف بررسی شد و شاخص های STI و GMP مناسبترین شاخص ها برای مقایسه ارقام بودند که بر اساس ایندو، تحت شرایط تنش در مرحله زایشی، به ترتیب لاین های M4، M12 و M10بهتر از سایرین بودند، و تحت تنش درمراحل رویشی و زایشی، به ترتیب لاینM4 ، رقم Williams و Wisconsin متحمل تر بودند.