تجزیة QTL برای برخی از مشخصه‌های جوانه‌زنی در رگه‌های خالص نوترکیب آفتابگردان در تنش شوری

Abstract

به منظور بررسی تغییرپذیری‌های ژنتیکی، شناسایی و مکان‌یابی ژن‌های کنترل‌کنندة صفات کمی (QTL)مشخصه (پارامتر)های جوانه‌زنی بذر تحت تنش شوری در گیاه آفتابگردان، آزمایشی شامل هشتاد ژن‌نمون (ژنوتیپ) از یک جامعة خویش‌آمیختة (اینبرد) نوترکیب (<em>RIL</em>) آفتابگردان، ناشی از تلاقی دو رگه یا لاین (<em>PAC2</em> x <em>RHA266</em>) در یک طرح فاکتوریل در دو شرایط کنترل و تنش شوری در سه تکرار و در شرایط آزمایشگاهی کنترل‌شده در مجتمع آزمایشگاهی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران اجرا شد. صفات مورد بررسی شامل زمان لازم برای آغاز جوانه‌زنی بذرها، زمان 50 درصد جوانه‌زنی، زمان بیشترین جوانه‌زنی و درصد جوانه‌زنی بودند. نتایج گویای معنی‌دار بودن تنش شوری و تأثیر ژن‌نمون‌ها در همة صفات اندازه‌گیری‌شده بود. اگرچه تنش شوری تأثیر منفی روی جوانه‌زنی نشان داد، اما معنی‌دار بودن تأثیر ژن‌نمون در تنش نشان‌دهندة رفتار متفاوت ژن‌نمون­ها در پاسخگویی به تنش شوری بود. در این تحقیق، <em>QTL</em>های "<em>1.T50%G.16.1</em>" و "<em>2.T50%G.17.1</em>" کنترل‌کنندة زمان 50 درصد جوانه‌زنی بذر در شرایط کنترل و تنش شوری، به عنوان <em>QTL</em>های بزرگ‌تأثیر معرفی شدند. همچنین <em>QTL</em>های (2.TSG.16.1) و (1.TSG.16.1) کنترل‌کنندة زمان آغاز جوانه‌زنی بذر و<em>QTL </em>های (<em>2.PSG.12.1</em>)، (<em>1.PSG.12.1</em>)، (<em>2.PSG.12.3</em>) و (<em>1.PSG.12.2</em>) کنترل‌کنندة درصد جوانه‌زنی بذر به عنوان <em>QTL</em>های ساختاری معرفی شدند. از مکان‌های کروموزومی و نشانگر (مارکر)های جفت (لینک)شده با آنها در روش گزینش به کمک نشانگر برای بهبود صفت جوانه‌زنی در شرایط شوری پس از آزمایش‌های و تکرارهای لازم می‌توان استفاده کرد.