بررسی ارتباط شاخص‌های تحمل به تنش شوری با چند صفت فیزیولوژیکی در گندم نان

Abstract

افزایش میزان سدیم و کاهش میزان پتاسیم در اندام‌های گیاه و در نتیجه بهم خوردن تعادل یونی و سرانجام کاهش عملکرد گیاه از اثرگذاری‌های زیانبار شوری رشد و نمو گیاه است. این آزمایش به منظور بررسی تأثیر شوری بر 41 رقم گندم نان (<em>Triticum aestivum</em> L.) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط آبیاری با آب کم شور و آب شور، به ترتیب 63/0و 8/11 دسی‌زیمنس بر متر در مرکز تحقیقات کشاورزی کرمان اجرا شد. نتایج نشان داد که بین عملکرد، میزان سدیم، پتاسیم، نسبت آنها و حجم نسبی آب در برگ پرچم ارقام گندم در دو محیط تفاوت معنی‌دار وجود داشت. شاخص‌های میانگین عملکرد، میانگین هندسی عملکرد، میانگین همساز (هارمونیک) و تحمل به تنش محاسبه‌شده بر پایة عملکرد ارقام در دو محیط و باK⁺ وK⁺/Na⁺ در محیط شور همبستگی مثبت و معنی‌دار داشتند. ارقام گزینش‌شده بر پایة این شاخص‌ها دارای عملکرد بالا در هر دو محیط و کمترین میزان کاهش نسبت پتاسیم به سدیم و حجم نسبی آب برگ پرچم بودند. بنابراین بسته به مرحلة رشد گیاه می‌توان از هر کدام از این شاخص‌ها، شاخص‌های تحمل به تنش محاسبه‌شده بر پایة عملکرد و یا میزان سدیم، پتاسیم، نسبت آنها و حجم نسبی آب برگ پرچم، برای گزینش ارقام متحمل به شوری استفاده کرد.