بررسی اجرای عملیات پرورشی تنک کردن در توده‌های دست‌کاشت پلت (مطالعه موردی: جنگل‌های چوب و کاغذ مازندران)

Abstract

پلت یکی از گونه ­های بومی ایران است که در اغلب جنگل‌کاریها به­صورت تک‌کشتی و یا آمیخته با دیگر گونه­ ها کشت می­شود. انجام عملیات پرورشی در چنین توده‌هایی موجب تقویت تولید و اصلاح کمی و کیفی توده در حیات طولانی جنگل می‌گردد. در همین راستا این تحقیق روی دو توده پلت واقع در طرح جنگل‌داری برنجستانک (قطعه دخالت نشده) و چایباغ (قطعه دخالت شده) در محدوده طرحهای جنگلداری چوب و کاغذ مازندران که در سال 1370 جنگل‌کاری شده بودند، انجام شد. با استفاده از روش آماربرداری تصادفی سیستماتیک با قطعه­های نمونه دایره­ای شکل یک آری، تعداد 39 و 33 پلات به‌ترتیب در قطعه­های دخالت شده و دخالت‌ نشده انتخاب و در طبیعت پیاده شدند. سپس در هر پلات مشخصه­های کمی و کیفی قطر، ارتفاع، تعداد، کیفیت تنه و وضعیت تاج درختان در دو توده برداشت و در فرم­های مربوطه ثبت گردید. نتایج نشان می­دهد ­که متوسط قطر درختان در توده دخالت شده و دخالت نشده به‌ترتیب 98/19 و 84/13 سانتی­متر و میانگین ارتفاع نیز به‌ترتیب 32/18 و 46/17 متر بوده است. میانگین سطح مقطع در توده دخالت شده 74/30 مترمربع در هکتار و در توده شاهد 7/15 مترمربع در هکتار محاسبه شد. نتایج حاصل ­از انجام آزمون آماری T نشان می­دهد که بین میزان رویش قطری، حجمی، ارتفاعی، سطح مقطع و ضریب قدکشیدگی بین دو توده در سطح 99 درصد اختلاف معنی­داری وجود دارد. به‌لحاظ کیفی نیز توده دخالت شده از پایداری و وضعیت بهتری نسبت به توده دخالت نشده برخوردار بود. انجام آزمون مربع کای در مورد متغیرهای کیفی (کیفیت تنه و تقارن تاج) نیز نشان می­دهد که در دو توده در سطح یک درصد اختلاف معنی­داری وجود دارد. ازاین‌رو، با توجه به نتایج بدست‌آمده و به‌دلیل صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های بالای عملیات جنگل‌کاری و ارتقاء ارزش افزوده محصولات با تولید چوب‌های مرغوب و بدون عیوب فیزیکی، با تأکید بر پایداری درازمدت توده­ها، می­توان اجرای عملیات پرورشی به‌موقع و با شدت مناسب را به طراحان و مجریان طرحهای جنگل‌داری پیشنهاد کرد.