برآورد میزان ترسیب کربن خاک در جنگل‌های تحت مدیریت (مطالعه موردی جنگل گلبند در شمال کشور)

Abstract

این تحقیق به منظور بررسی میزان حجم سرپا و تأثیر آمیختگی گونه‌ها و تیپ جنگل در میزان ترسیب کربن خاک در حوزه آبخیز 45 جنگلهای شمال کشور صورت گرفته است. در این تحقیق برای نمونه‌برداری خاک در هر طرح جنگل‌داری یک پروفیل به‌عنوان شاهد حفر و در تیپهای شناخته شده هر طرح (بر اساس کتابچه طرح موجود) نمونه برداری بوسیله اگر انجام شد که با توجه به متغیر بودن تیپ‌های جنگلی در هر سری، در کل عرصه مورد تحقیق 11 نمونه خاک با حفر پروفیل و 288 نمونه تهیه گردید. نمونه‌های خاک بعد از خشک شدن به آزمایشگاه ارسال گردید. اندازه‌گیری کربن در افق‌های معدنی خاک با استفاده از روش والکی- بلاک انجام شد و برای برآورد کربن در افق‌های هوموسی خاک از روش احتراق یا سوزاندن در کوره با400 درجه استفاده گردید. نتایج بدست آمده از برآورد میزان ترسیب کربن در طرح‌های مختلف جنگل‌داری نشان داد که اختلاف قابل توجهی در میزان ترسیب کربن بین طرح جنگل‌داری دلدره و توسکاچال وجود دارد. بیش از 283 تن در هکتار ترسیب کربن در طرح جنگل‌داری دلدره، نشان‌دهنده فعال بودن این اکوسیستم جنگلی است. این طرح جنگل‌داری با 312 مترمکعب حجم در هکتار در مقایسه با سایر طرح‌های جنگل‌داری مورد مطالعه، دارای بیشترین موجودی حجمی است. تأثیر حجم در هکتار جنگل رابطه مستقیم با میزان بیوماس جنگل داشته و در نتیجه به افزایش ذخیره کربن خاک کمک می‌نماید. تنوع در ترکیب و آمیختگی گونه‌ها منتج به تشکیل تیپ‌های مختلف در طرح جنگل‌داری دلدره شده و آن را از سایر طرح‌ها متمایز نموده که این موضوع نیز یکی از عوامل مهم در افزایش ظرفیت ذخیره کربن در افق‌های معدنی خاک می‌باشد. از دیگر نتایج این مطالعه حد میزان نمونه برداری در افق‌های معدنی خاک برای سنجش ترسیب کربن است که در جنگل‌های منطقه مورد مطالعه تا عمق 50 سانتیمتری خاک کفایت می نماید، زیرا اختلاف معنی‌داری بین عمق 50 تا100 سانتیمتری خاک از نظر میزان ذخیره کربن در یازده طرح جنگل‌داری مورد مطالعه مشاهده نشد.