بررسی فنولوژی کلن های مختلف صنوبر Populus euramericana و Populus deltoides در کلکسیون پایه مادری کرج طی سال های 1365 تا 1383

Abstract

طرح کلکسیون پایه مادری صنوبر با استفاده از تعداد 57 رقم از گونه‌ها و کلنهای مختلف در اسفندماه سال 1362 در مرکز تحقیقات منطقه البرز کرج اجراء شد. از هرکلن به تعداد پنج اصله نهال دو ساله به‌صورت خطی و به فاصله 8×5 متر کاشته شد. در سالهای بعد به‌تدریج کلنهای جدید دیگری از بخشهای پنج‌گانه صنوبر به ارقام قبلی اضافه گردید که در مجموع تعداد صنوبر‌های کلکسیون به 69 رقم رسید. عملیات داشت در این کلکسیون شامل آبیاری، وجین علفهای هرز و هرس درختان بوده است. مطالعات فنولوژی کلنهای مختلف همه ساله از اواخر بهمن ماه تا اواخر آذرماه انجام شده است؛ بدین صورت که در ماههای اولیه فصل رویش هفته‌ای دوبار و در سایر ماهها هفته‌ای یکبار با استفاده از دوربین چشمی نسبت به مشاهده و ثبت زمان وقوع پدیده‌های مختلف فنولوژی اقدام گردید که در این مقاله اطلاعات بدست آمده از بررسی فنولوژی 28 کلن اورامریکن و دلتوئیدس ارائه شده است. مطالعات فنولوژی صنوبر‌های مورد بررسی طی سالهای مختلف نشان داد که فعالیت حیاتی آنها در محدوده زمانی اوایل اسفند تا اواخر فروردین‌ماه شروع شده و در اوایل آبان تا اواخر آذرماه خاتمه می‌یابد. ظهور پدیده‌های حیاتی (بازشدن گلها، باز شدن برگها، رسیدن و پراکنش بذرها، خزان برگها) در کلنهای مختلف و نیز در سالهای مختلف بسته به دمای هوا در زمانهای متفاوتی انجام شد. اختلاف زمانی بین ظهور این پدیده‌ها در کلنها و سالهای مختلف از چند روز تا چند هفته متغیّر بوده است. با نگاهی به زمان ظهور و باز شدن جوانه‌های گل و برگ طی سالهای آزمایش مشخص می‌شود که روند آغاز فعالیتها از فروردین به‌سمت اسفند و از اسفند به‌سمت بهمن‌ماه گرایش داشته است و این بدین معناست که فصل بهار در سالهای پایانی طرح نسبت به سالهای اولیه و میانی طرح زودتر آغاز شده است و یا به‌عبارت دیگر می‌توان بیان کرد که طول فصل رویش طی این سالها در شرایط آب و هوایی کرج چند روزی افزایش یافته است.