تنوع مورفولوژیکی برگ کلن‌های سه گونه مختلف صنوبر

Abstract

تفکیک کلن‌های مختلف صنوبر در مراحل اولیه رشد به‌کمک صفات برگ روشی ساده و ارزان است که دارای ارزش سیستماتیکی بوده و در شناخت ویژگیهای مورفولوژیکی و میزان تأثیرپذیری صفات از محیط یا ژنتیک پایه‌ها یاری می‌رساند. بدین منظور ده کلن صنوبر متعلق به سه گونه نیگرا، اروامریکانا و دلتوییدس در شرایط مشابه از نظر خاک و میکروکلیما کشت شدند و در مجموع 20 صفت مختلف برگ کلن‌ها در اواسط فصل رشد اندازه‌گیری و داده‌های بدست آمده به‌کمک تجزیه واریانس، مقایسات دانکن، میزان پلاستیسیتی صفات و در نهایت تجزیه خوشه‌ای مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس حکایت از وجود اختلاف بسیار معنی‌دار بیشتر صفات بین گونه‌ها و برخی از کلن‌های مورد بررسی داشت. همچنین تعیین میزان پلاستیسیتی صفات نشان داد که فقط هشت صفت شامل طول دمبرگ، نسبت طول به عرض، ضریب شکل، طول، عرض، تعداد، محیط و میزان کلروفیل برگ بیشتر از 50 درصد تحت تأثیر ژنتیک پایه‌ها هستند و در تفکیک کلن‌های گونه‌های اروامریکانا و دلتوییدس موفق بوده، در حالی‌که دو صفت عرض در 50 درصد طول برگ و زاویه بین رگبرگ میانی با آخرین رگبرگ پایینی در سمت راست برگ به‌همراه 8 صفت قبلی در تفکیک کلن‌های گونه نیگرا مؤثرترند. نتایج این تحقیق نشان داد که تعیین تنوع درون و بین گونه‌ای صنوبر به‌کمک صفات مورفولوژیک برگ، روش مناسبی است.