مقایسه تغییرات آنزیم‌های آلکالین فسفاتاز و اسید فسفاتاز خاک در سه رویشگاه جنگلی و دست‌کاشت فندق در دو فصل

Abstract

تولید و ترشح آلکالین فسفاتاز و اسید فسفاتاز به‌ترتیب توسط میکروارگانیسم‌ها و گیاهان نقش مهمی در تبدیل فسفات آلی به معدنی و دسترسی گیاهان به آن دارد. برای مطالعه این دو صفت در رویشگاه‌های فندق از خاک ریزوسفر پایه‌های فندق در دو رویشگاه طبیعی آق‌اولر (استان گیلان) و آرپاتپه (استان اردبیل) و رویشگاه دست‌کاشت ایستگاه تحقیقات البرز (استان البرز) در دو فصل بهار و تابستان نمونه‌برداری انجام شد. پس از عصاره‌گیری از خاک و انجام واکنش‌های بیوشیمیایی لازم، فعالیت آلکالین فسفاتاز و اسید فسفاتاز با استفاده از اسپکتروفتومتر سنجیده شد. بررسیهای ما نشان داد که میزان فسفر قابل جذب در سه رویشگاه متفاوت و به‌ترتیب در رویشگاه آرپاتپه 21/23 در رویشگاه البرز 42/32 و در رویشگاه آق‌اولر 56/8 ppm بود. فعالیت آنزیم‌های آلکالین فسفاتاز (µg ρNP g^-1 h^-1 (±21/38) 520/35) و اسید فسفاتاز ( µg ρNP g^-1 h^-1 (±29/52) 678/02) خاک در رویشگاه آرپاتپه در هر دو فصل بهار و تابستان از دو رویشگاه دیگر بیشتر بود. همچنین بررسیها نشان داد که میزان فعالیت اسید فسفاتاز در تابستان حدود 2/5 برابر فعالیت در بهار در هر 3 منطقه بوده که بیان‌کننده‌ی رشد ریشه‌ها در طول دوره‌ی رویش است. بنابراین فعالیت آلکالین فسفاتاز در فصل تابستان 2 برابر یا کمتر از آن در 3 رویشگاه می‌باشد که منعکس‌کننده دوره سکون در فعالیت میکروارگانیسم‌ها در طول تابستان است.