تأثیر حضور دام بر تنوع پوشش گیاهی و ویژگی‌های خاک در جنگل‌های نکاظالمرد استان مازندران

Abstract

DOR: 98.1000/1735-0883.1397.26.382.73.3.1578.1606

دامداری سنتی در جنگل‌­های هیرکانی و تأثیر آن بر این بوم‌سازگان منحصر به‌فرد از جمله چالش‌­های مدیریتی در حوزه منابع طبیعی کشور محسوب می­شود. این پژوهش با هدف بررسی اثرات حضور دام بر شاخص‌­های تنوع زیستی، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در بخش پنج جنگل‌های نکاظالمرد استان مازندران انجام شد. پس از جنگل‌گردشی، چهار دام‌سرا انتخاب شد. در مجموع 72 قطعه‌نمونه 400 متر مربعی (20×20 متر) در محدوده دام‌سراها و جنگل‌های شاهد اطراف آن‌ها برای اندازه‌گیری نوع و درصد پوشش گونه‌های گیاهی در مرکز و چهار جهت جغرافیایی دام‌سرا درنظر گرفته و نمونه‌های خاک از عمق صفر تا 10 و 10 تا 20 سانتی‌متر برداشت شد. برای مقایسه پوشش گیاهی و خاک محدوده دام‌سرا، توده جنگلی شاهد با شرایطی کاملاً مشابه انتخاب شد. برای بررسی تنوع زیستی، شاخص­‌های ناهمگنی و شاخص‌­های یکنواختی محاسبه شدند. شاخص‌­های غنا نیز محاسبه و مقایسه مشخصه‌های پوشش گیاهی توده و خاک با آزمون T غیرجفتی انجام شد. نتایج نشان داد که در مورد تنوع، شاخص‌­های هیل و شانون و در مورد یکنواختی، شاخص‌­های اسمیت- ویلسون و سیمپسون اختلاف معنی‌داری بین دو منطقه داشتند. در بررسی مشخصه‌های خاک از نظر عامل درصد شن و درصد رطوبت بین مناطق تحت اثر مستقیم دام و مناطق شاهد اختلاف معنی‌داری وجود نداشت، اما از نظر مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی دیگر اختلاف معنی‌داری مشاهده شد. یافته­‌های این پژوهش نشان داد که خاک در عرصه‌های جنگلی به‌واسطه حضور دام دچار تغییرات قابل توجهی شد.