تحلیل ساختار جنگل‌های زاگرس با استفاده از شاخص‌های مبتنی بر نزدیک‌ترین همسایه (پژوهش موردی: جنگل‌های قلعه‌گل خرم‌آباد)

Abstract

بررسی ساختار جنگل برای درک بسیاری از مسائل در اکولوژی و مدیریت جنگل ضروریست. در این تحقیق با استفاده از آماربرداری صددرصد محدوده<strong>‌</strong>ای به<strong>‌</strong>وسعت 32 هکتار در منطقه پرک قلعه<strong>‌</strong>گل استان لرستان، ساختار گونه<strong>‌</strong>های موجود با استفاده از مجموعه<strong>‌</strong>ای از شاخص<strong>‌</strong>ها موردبررسی قرار گرفت. برای بررسی ساختار از شاخص<strong>‌</strong>های کلارک و اوانز، زاویه یکنواخت، شانون- وینر، آمیختگی، اندازه مساحت تاج<strong>‌</strong>پوشش و اختلاف مساحت تاج<strong>‌</strong>پوشش استفاده شد. شاخص<strong>‌</strong>های مذکور به بررسی تنوع موقعیت مکانی، تنوع گونه<strong>‌</strong>ای و تنوع ابعاد درختان می<strong>‌</strong>پردازند. براساس نتایج به<strong>‌</strong>دست<strong>‌</strong>آمده، میانگین شاخص<strong>‌</strong>های کلارک و اوانز و زاویه یکنواخت به<strong>‌</strong>ترتیب 0/80 و 0/47 محاسبه شد که نشان<strong>‌</strong>دهنده توزیع کپه<strong>‌</strong>ای است. میانگین شاخص<strong>‌</strong>های شانون- وینر و آمیختگی نیز به<strong>‌</strong>ترتیب 0/25 و 0/06 محاسبه شد. با توجه به<strong>‌</strong>اینکه سهم قابل<strong>‌</strong>توجهی از منطقه موردمطالعه از گونه بلوط ایرانی تشکیل شده است، ارزش شاخص آمیختگی کم محاسبه شد. مقدار میانگین شاخص اندازه مساحت تاج<strong>‌</strong>پوشش 0/50 محاسبه شد که نشان<strong>‌</strong>دهنده<strong>‌</strong> غالب<strong>‌</strong>بودن ابعاد تاج گونه<strong>‌</strong>های بلوط ایرانی، کیکم، زالزالک و گلابی و مغلوب<strong>‌</strong>بودن گونه<strong>‌</strong>های شن و ارژن است. همچنین مقدار شاخص اختلاف مساحت تاج<strong>‌</strong>پوشش که به کمی<strong>‌</strong>سازی اختلافات موجود بین درختان مجاور یکدیگر از نظر سطح تاج<strong>‌</strong>پوشش می<strong>‌</strong>پردازد، برای کل درختان موجود در منطقه 0/48 محاسبه شد که نشان<strong>‌</strong>دهنده<strong>‌</strong> اختلاف آشکار بین درختان از نظر سطح تاج<strong>‌</strong>پوشش است. نتایج پژوهش پیش<strong>‌</strong>رو نشان داد که جنگل منطقه پرک استان لرستان از نظر تنوع زیستی در وضعیت نگران<strong>‌</strong>کننده و نامناسبی قرار دارد و باید با برنامه<strong>‌</strong>ریزی مناسب از این روند کاهشی تنوع زیستی که طی سالیان اخیر شدت گرفته است، جلوگیری کرد. البته این جنگل از نظر موقعیت مکانی و تنوع ابعاد درختان هنوز در وضعیت مناسبی قرار دارد.