زمین‎شیمی و جایگاه پالئوتکتونوماگمایی سنگ‌مادر متابازیت‌های مجموعة دگرگونی اسالم (شمال‌باختری رشت)

Abstract

مجموعة دگرگونی اسالم، بیشتر متابازیت، متاپلیت و سرپانتینیت است. متابازیت‌ها دگرگونی در رخساره‌های شیست‌سبز و شیست‌آبی را نشان می‌دهند. سنگ‎های رخساره شیست‌سبز از نوع برگواره و توده‌ای بوده و دارای مجموعه کانی‎شناسی، اکتینولیت، کلریت، آلبیت و اپیدوت هستند. شیست‌های آبی دارای مجموعه کانی‎شناسی آمفیبول سدیک، اپیدوت و فنژیت هستند. تجزیه شیمیایی ‌کل سنگ این متابازیت‌ها، نشان‌ می‌دهد که سنگ‌مادر (پروتولیت) آنها دارای ترکیب بازالتی تا آندزیتی با سرشت بیشتر کالک‌آلکالن بوده است. برپایه نمودارهای شناساییِ جایگاه زمین‌ساختی ماگما (تکتونوماگماتیک)، سنگ‌مادر این متابازیت‌ها وابسته به جزایر کمانی و تا اندازه‌ای پشته‌های میان‌اقیانوسی بوده است. الگوی عناصر خاکی نادر و نمودارهای عنکبوتی متابازیت‌های اسالم نیز همانند ماگماتیسمِ حدواسط و بازیک در جزایر کمانی یا بالای پهنه فرورانش است. احتمالاً سنگ‎های رخساره شیست‌سبز و شیست‌آبیِ مجموعة دگرگونی اسالم معادل جزایر کمانی یا پوسته اقیانوسی داغ و جوان بالای پهنه فرورانش بوده‌اند. برخلاف سنگ‌کره اقیانوسی فرورویِ هموار و ستبر پالئوتتیس، در این بخش از پهنه اقیانوسی با انباشته‌شدن در بخش‌های سطحی‌تر، منشورهای به‌هم‌افزوده کانال فرورانش دچار شرایط دگرگونی رخساره‌های شیست‌آبی و سبز شده و متابازیت‌های مجموعة دگرگونی اسالم پدید آمده‌اند.