سنگ‌نگاری، ژئوشیمی‌ و خاستگاه‌ زمین‌ساختی تودۀ‌ نفوذی گرانیتوییدی کوه‌ریگی (شرق بلوک لوت، ایران ‌‌مرکزی)

Abstract

گرانیتویید کوه‌ ریگی در 5 کیلومتری غرب روستای ده‌سلم در 85 کیلومتری غرب شهرستان نهبندان در جنوب استان خراسان جنوبی و در حاشیۀ شرقی پهنۀ لوت قرار دارد. این توده به سنّ ائوسن - الیگوسن درون سنگ‌های رسوبی (شیل، آهک و ماسه‌سنگ) نفوذ کرده است و سبب تبدیل آنها به اسکارن، هورنفلس و سنگ‌های کالک سیلیکاته شده است. ترکیب سنگ‌شناسی این توده نفوذی گرانودیوریت، کوارتزمونزونیت و سینوگرانیت با کانی‌شناسی پلاژیوکلاز، ارتوز، بیوتیت، هورنبلند و کوارتز است. سریسیت، کلریت، مگنتیت کانی‌های ثانوی موجود ‌در ‌این سنگ‌ها هستند. ویژگی‌های ژئوشیمیایی این توده نشان می‌دهد که ماهیت ساب‌آلکالن دارد و از نوع گرانیتوییدهای متاآلومینوس است. نمودارهای ژئوشیمیایی تمایز انواع گرانیتوییدها و حضور هورنبلند نشان می‌دهد که این توده به گرانیتوییدهای نوع I متعلّق است. غنی‌شدگی سنگ‌های این توده از LREE در مقایسه با HREE و بالابودن عناصرناسازگار LILE نسبت به عناصر سازگار HFSE و نیز ناهنجاری منفی Nb، Ti، P گویای وابستگی این توده‌ به مناطق فرورانش است. از سوی دیگر نمودارهای تمایز محیط زمین‌ساختی، وابستگی آن را به محیط‌های حاشیۀ قاره‌ای ناشی از فرورانش تأیید می‌کند.